ERİŞKİN ERKEK RATLARDA TOTAL VÜCUT GAMA RADYASYONU UYGULAMASININ PLAZMA LİPİD PROFİLİ ÜZERİNE ETKİLERİ

YARDIMCI Serdar;KOÇKAR
1996 Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası  
ÖZET Bu çalışmada, iyonize radyasyon uygulamasına bağlı plazma lipid profilindeki değişiklikler araştırıldı. Bu amaçla deney grubundaki erişkin erkek ratlara gama ışını uygulandı (tek doz 5-Gy). Sham-grubundaki ratlara radyasyon verilmeden benzer işlemler uygulandı. Uygulamadan önce ve on gün sonra plazma total kolesterol, total lipid, trigliserid, VLDL-kolesterol, LDL-kolesterol, HDLkolesterol düzeyleri ölçüldü. Her iki grubun başlangıç değerleri arasında önemli farklılıklar bulunmadığı
more » ... bulunmadığı saptandı. Yalancı uygulamadan sonra 70. günde lipid profili kontrol grubunun başlangıç değerlerinden farklı değildi. Radyasyon uygulanan ratlarda, plazma total kolesterol, total lipid, trigliserid, plazma VLDL-kolesterol ve LDL-kolesterol düzeyleri önemli ölçüde artmış, HDL-kolesterol düzeylerinde ise önemli değişiklikler olmamıştı. Yakın tarihlerde yapılan çalışmalarda; yüksek dozlarda iyonize edici radyasyonun insanlarda ve deney hayvanlarında çeşitli mekanizmalar ile ateroskleroz gelişimini hızlandırıcı bir etkiye neden olabileceği bildirilmiştir. Bu çalışmalarda yüksek doz radyasyonun aracılık ettiği damar endoteli ve düz kas hasarı ile lipid metabolizması ve plazma lipid profilinde görülebilecek değişiklikler tarif edilmiştir. Bu araştırmanın sonuçları da tek ve yüksek doz gama radyasyon uygulamasının ratlarda plazma lipid profilini önemli derecede değiştirebildiğini ortaya koymaktadır. Bizim bulgularımız Çemobil kazasında aşırı doz iyonize radyasyona maruz kalan kişilerden elde edilen sonuçlar ile benzerlik göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Gama radyasyon, radyasyon hasarı, radyoterapi, lipoproteinler, hiperlipidemi, hiperkolesterolemi, rat.
doi:10.1501/tipfak_0000000623 fatcat:r7lpltqzxzdtdm4t5kkhg5pn3y