Problem of dental caries in rural children with particular consideration of situation in the Lublin Region
Problem próchnicy u dzieci z obszarów wiejskich ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji w województwie lubelskim

Kinga Bernat, Jacek MajewskI, Karolina Kuśmierz, Katarzyna Smoleń
2017 Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu  
Streszczenie Wprowadzenie i cel pracy. Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) próchnica jest to proces patologiczny, miejscowy, pochodzenia zewnątrzustrojowego, prowadzący do odwapnienia szkliwa, rozpadu twardych tkanek zęba i w konsekwencji tworzenia ubytku. Zachorowalność na próchnicę zwiększa się wraz z wiekiem, zbliżając się do 100% u dzieci między 6. i 7. rokiem życia. Polska jest jednym z niewielu krajów Europy, w którym nie udało się zmniejszyć zapadalności na próchnicę u
more » ... ci na próchnicę u dzieci pomimo zaleceń WHO na rok 2000, mających na celu obniżenie frekwencji próchnicy wśród dzieci 6-letnich do poziomu 50%. Celem niniejszej pracy jest przedstawienie i porównanie stanu zdrowia jamy ustnej dzieci z obszarów wiejskich i miejskich oraz wskazanie przyczyn i możliwych rozwiązań tego problemu, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji na obszarze województwa lubelskiego. Skrócony stan wiedzy. Aktualne dane na temat stanu zdrowia jamy ustnej w naszej populacji czerpiemy z ogólnopolskich badań realizowanych na zlecenie Ministerstwa Zdrowia. Główny problem w zakresie zdrowia jamy ustnej w naszym społeczeństwie dotyczy częstości występowania próchnicy wczesnej, która dotyczy dzieci do 3. roku życia. Statystycznie ponad 50% dzieci w wieku 3 lat ma zęby z ubytkami próchnicowymi. Z danych Ogólnopolskiego Monitoringu Stanu Zdrowia Jamy Ustnej populacji polskiej w latach 2013-2015 wynika, iż jedynie 20,4% dzieci 12-letnich jest wolnych od próchnicy, 21,3% z terenów miejskich i 19,2% z terenów wiejskich. W województwie lubelskim -16,2%. Podsumowanie. Za katastrofalny stan zdrowia jamy ustnej dzieci w polskiej populacji w dużej mierze odpowiada ograniczona dostępność do zabiegów profilaktyczno-leczniczych świadczonych w ramach ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Jednym z założeń ministerialnego programu monitorowania stanu zdrowia jamy ustnej jest wyrównywanie różnic w dostępie do edukacji prozdrowotnej oraz położenie nacisku na zabiegi profilaktyczno-lecznicze w zależności od lokalizacji i regionu [1]. W realizacji tego celu w odniesieniu do dzieci z obszarów wiejskich trafnym rozwiązaniem mogą okazać się dentobusy. Słowa kluczowe próchnica, obszary wiejskie, świadczenia stomatologiczne, dentobus WPROWADZENIE I CEL PRACY Próchnica zębów, obok nowotworów, choroby niedokrwiennej serca, alergii, cukrzycy typu 2, uznawana jest za poważną chorobę cywilizacyjną, silnie warunkowaną stylem życia oraz czynnikami systemowymi i środowiskowymi [1]. Zgodnie z definicją WHO jest to proces patologiczny, umiejscowiony, pochodzenia zewnątrzustrojowego, prowadzący do odwapnienia i proteolitycznego rozpadu twardych tkanek zęba [2] . Ubytki próchnicowe powstają na skutek działania kwasów wytwarzanych z cukrów przez bakterie obecne w jamie ustnej. U dzieci proces demineralizacji w zębach mlecznych, ale także w zębach stałych niedojrzałych przebiega znacznie szybciej niż u osób dorosłych. Dlatego nieleczony ubytek próchnicowy stosunkowo szybko będzie się rozwijać, czego konsekwencją będzie zapalenie miazgi, a następnie powikłania ze strony ozębnej i kości szczęk, co spowoduje dolegliwości bólowe. Stosunkowo często następstwem takiego stanu jest przedwczesna utrata uzębienia mlecznego, co z kolei przyczynia się do powstania różnego rodzaju wad zgryzu. Skutkiem zaniedbań trwających od wczesnego dzieciństwa jest zły stan zdrowia jamy ustnej w dorosłym wieku. Z badań naukowych wynika, że infekcje bakteryjne towarzyszące chorobom jamy ustnej mogą stanowić dodatkowy czynnik ryzyka wystąpienia ciężkich chorób ogólnoustrojowych takich jak choroby układu sercowo-naczyniowego, alergiczne oraz immunologiczne [3] . Obecnie wiadomo, że zapadalność na próchnicę zwiększa się wraz z wiekiem, zbliżając się do 100% u dzieci między 6. a 7. rokiem życia. W znacznym odsetku pojawia się ona u dzieci już między 2. a 3. rokiem życia (35-50%) oraz 3. a 4. rokiem życia (56-60%). Wśród dzieci w wieku przedszkolnym odsetek dzieci z próchnicą może sięgać nawet 85% [4] . Na podstawie ogólnopolskich badań na temat stanu zdrowia jamy ustnej wiemy, że próchnica i choroby przyzębia wciąż stanowią poważny problem naszego społeczeństwa, a stan zdrowotny uzębienia dzieci w wieku przedszkolnym jest bardzo zły. Dlatego celem niniejszej pracy jest przedstawienie i porównanie stanu zdrowia jamy ustnej u dzieci z obszarów wiejskich i miejskich wraz ze wskazaniem przyczyn i możliwych rozwiązań tego problemu, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji na obszarze województwa lubelskiego. Adres do korespondencji: Kinga Bernat, Instytut Medycyny Wsi w Lublinie
doi:10.26444/monz/75550 fatcat:mmg7ehsmzve3pahrh5stxmxdjy