Aantekeningen naar aanleiding van L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog

H. van Riel
1978 BMGN: Low Countries Historical Review  
Eenvoudig is het niet een recensie te schrijven over een boek, bij de samenstelling waarvan oneindige vlijt en een groot historisch talent zo sterk op de voorgrond traden, als dit bij prof. dr. L. de Jong met zijn regeringsopdracht het geval is. Wat die ijver en dat talent betreft, nimmer voldoende lof. Ik ken geen ander Nederlands historisch geschrift, met uitzondering wellicht van een enkele bronnenpublicatie, waar een dusdanige hoeveelheid arbeidsvermogen en energie achter verstoken gaat. De
more » ... verstoken gaat. De bewondering voor de auteur kan nimmer groot genoeg zijn. Toch ben ik het in vele opzichten en dan nog wel in kardinale opzichten niet met hem eens, voornamelijk wat zijn uitgangspunt betreft. Van détailkritiek onthoud ik mij wijselijk, aangezien het mij, en vermoedelijk ieder ander mens in Nederland, aan voldoende feitenkennis ontbreekt. Bovendien was daartoe weinig aanleiding. Ik heb de acht delen nog eens nauwkeurig doorgelezen en slechts een paar kleinigheden ontdekt die ik, zo ik ze de moeite waard vind, hier en daar wel naar voren brengen zal. Onze politieke uitgangspunten zijn nochtans verschillend en ik was in Nederland tijdens de oorlog, waarbij ik zeer weinig kwaads ondervond. Dat maakt de visie op de Duitser al anders. Daarnevens is mijn standpunt, dat het vormen van een imperium zoals Hitler beoogde ook thans nog geoorloofd is, ondanks het verdrag van Locarno en dergelijke. Wij zien dagelijks om ons heen dat het streven van de Sovjet-republiek in geen andere richting gaat en reeds in 1939-1940 in geen andere richting ging. De bezetting van de Baltische staten, de moord van Katyn en de infame wijze waarop Krim-tartaren en sinds tien generaties in Rusland wonende Duitse boeren zijn behandeld. Maar laat mij niet voorbarig zijn; wellicht brengt prof. De Jong deze kwesties later nog ter sprake, evenals de behandeling der Oost-Duitsers en der Sudeten-Duitsers in Tsjecho-Slowakije. Voor Uw recensent zijn linkse machtsgrepen zeker niet meer te waarderen dan rechtse machtsgrepen, aangezien deze laatste tenminste de tendentie in zich hebben de bestaande machtsen inkomensverdeling zoveel mogelijk ongeschokt te handhaven. Een nevenfactor is hierbij, wanneer men tenminste in het rechtvaardige van geen enkele oorlog gelooft, maar empire building als een verschijnsel beschouwt dat bij herhaling met psychopatische naturen als die van Hitler samenhangt, dat die figuur in Mein Kampf, dat ik een paar maal goed las, bijna alles had voorspeld wat hij later doen zou. Wij konden niet zeggen onvoorbereid te zijn. Hiervoor treft de blaam hoofdzakelijk Engeland en Frankrijk, maar Nederland gaat allerminst vrijuit. Het hemd is nader dan de rok en wie het boekwerk leest: The Impact of Hitler -Maurice Cowling -Cambridge University Press, weet of kan weten hoezeer de Engelse * L. de Jong, Het koninkrijk der Nederlanden in de tweede wereldoorlog (Rijksinstituut voor oorlogsdocumentatie; Den Haag: M . Nijhoff, 1969-); I, Voorspel; II, Neutraal; III, mei 1940; IV, mei '40-maart '41 (2 dln); V , maart '41-juli '42 (2 dln); VI, juli '42-mei '43 (2 dln); VII, mei '43-juni '44 (2 dln); VIII, Gevangenen en gedeporteerden (2 dln).
doi:10.18352/bmgn-lchr.2051 fatcat:nfgjoy5uqnfpbaa45uwjnxwktm