Ron Vawter belichaamt Philoktetes

Christophe Collard
2020 Documenta  
In 1994 stierf de iconische Amerikaanse avant-garde acteur Ron Vawter aan de gevolgen van AIDS, goed een maand na de wereldpremière van Philoktetesvariaties in het Kaaitheater te Brussel. Het was zijn eerste project buiten de beroemde Wooster Group waarmee Vawter gaandeweg was uitgegroeid tot een gevierd performer met een zelden geziene gevoeligheid. 'New York's most famous unknown actor' zelf beschouwde deze productie, opgebouwd rond drie adaptaties van Sophocles' laatste toneelstuk in een
more » ... neelstuk in een regie van de Nederlandse innovator Jan Ritsema, als niets minder dan zijn artistieke erfenis. De idee was reeds jaren voordien beginnen sluimeren, maar nu had Vawter eindelijk een sociaal doel gevonden om zijn interesse in de beproefde Griekse strijder te complementeren. Amerikaanse acteurs getroffen door het HIV-virus waren in die tijd namelijk doodsbang dat hun ziekte aan het licht zou komen omdat dit zonder meer het einde betekende van hun carrière, wat hen terloops ook uitsloot van de ziekteverzekering. Het hoeft daarom niet te verbazen dat deze productie op veel belangstelling kon rekenen -niet in het minst omdat het Kaaitheater het voorbije decennium was uitgegroeid tot de Europese pied à terre van de Wooster Group, en de naam Ron Vawter dus ook gaandeweg bij ons een begrip was geworden in de experimentele theaterscène. Philoktetes-variaties ging echter nog veel verder dan simpelweg een sociaal probleem aankaarten. De esthetische implicaties van dit project leidden immers tot een paradoxale spanning tussen het centrale motief van fysiek lijden en de belichaamde presentie ervan effectief gemedieerd op het podium. Het betrof een werkelijk internationale productie met ensceneringen van Philoktetes-versies door André Gide in het oorspronkelijke Frans, Heiner Müller in het Duits en een derde, speciaal door Vawter zelf opgedragen versie van de New Yorkse multimedia dramaturg/regisseur John Jesurun in het Engels. In alle drie de gevallen vertolkte Vawter, zonder verrassing, de rol van de gewonde Griekse generaal terwijl twee sleutelfiguren uit de Belgische avant-garde, Viviane De Muynck en Dirk Roofthooft, de cast vervolledigden. Opgevoerd in omgekeerde chronologie kregen
doi:10.21825/doc.v32i3-4.16245 fatcat:os4dmmz36jhjnln464fv2jtqdi