Gümüşhânevî'de İnsan Felsefesi

Kamil SARITAŞ
2013 Turkish Studies  
Ahmed Ziyauddin Gumushanevi is one of the most important 19th century's mysticals. Human is centrally located in his the idea of İslam and mystic philosophy. He tries to put forward how the ideal human should be. While he performs this purpose, he refers to not only human's excellent properties, but also human's incomplete properties. In this sense, it can be said that he handles human realistically. But, as it is understood his vision of sharia, sect, the truth, the gnostic, it is possible to
more » ... it is possible to express that he is concentrated the idealistic understanding of human. Human in Gumushanevi is an existantwho tries to make sense himself, the other and The Created in the cosmological plane. Also, human is a physical and a metaphysical existant whotakes over responsibility in his actions, loves whole existence, tries to make sense of all beings with knowledge. While characteristics of nafs are running away human from himself and God, characteristics of soul canalize human into goodness and God, heart and nous serve as a balance. Gumushanevi categorized the people according to ethics, faith, consciousness and the rise of soul. In human understanding of his, ethics, love and episteme are not only ethics, love and episteme just as literal, but also a worship. At the same time religion, episteme, ethics and love are the whole which is completing each other. In fact, religious and mystical understanding cover episteme, ethics and love in the field of human's activities and they provide to imagine in terms of theology. According to this, human who has different properties is appeared to be a complex existence. Giriş Sosyal bilimlerin ana konusu insandır. Antropoloji, psikoloji, sosyoloji, felsefe ve tasavvuf gibi alanlarda insana dair konular farklı bağlamlarda ele alınmıĢtır. Ġnsanın yaratılıĢı, mahiyeti, ahlakî bir varlık olup olmadığı, nasıl bilgi edindiği, evrendeki konumu ve kendi içerisindeki bütünlüğü gibi insana dair sorunlar, Ġlkçağdan günümüze birçok düĢünürün gündemini meĢgul etmiĢtir. Ġnsan, duyu organları, yeme ve içme gibi bir takım özellikleri nedeniyle "hayvan" kategorisine dahiledilse de, anlama, kavrama, tasarlama, ilgi kurma, sevme, bilinçli olma, sorumlu davranma ve bilgi üretme iĢlevlerini yürütme açısından "nâtık" bir varlık olma özelliğine sahiptir. Bu bağlamda insanın kendine özgü yönlerini ve fonksiyonelliğini anlamak adına çeĢitli değerlendirmeler yapılmıĢtır. Bu değerlendirmelerin oluĢmasında ise insanların, yaĢanlan zaman ve mekanın, kültürlerin ve dinlerin yadsınamaz etkileri olmuĢtur. Ġslam dininin birincil kaynağı Kur"an"daki, insana ilahî ruhun üflenmesi, Allah"ın insana Ģah damarından daha yakın olması, yaratılmadan önceki ilahî mîsâk, insanın fiziksel ve metafiziksel yapısı ve değeri, yeryüzünün halifesi olması, her Ģeyin emrine verilmesi ve emaneti kabul etmesine iliĢkin ayetler (32. Secde: 9; 38. Sad: 72; 50. Kâf: 15; 7. A"râf: 172; 64. Teğâbün: 3;
doi:10.7827/turkishstudies.5719 fatcat:pzsqxpog6ne3jhb2tqwkwk2hpi