Umycie nóg uczniom (J 13, 1–20)

Michał Wojciechowski
1990 Ruch Biblijny i Liturgiczny  
Zawarty w czwartej Ewangelii opis umycia uczniom nóg przez Jezusa nale ży do tych pozornie dobrze .znanych tekstów biblijnych, które przy bliższym zbadaniu okazują się niełatwe do zrozumienia. Opowiadanie nie jest gładkie. Przebieg wydarzeń i przekazane przez Ewangelię brzmienie słów Jezusowych prowadzić mogą do rozmaitych interpretacji zaskakującego czynu Jezusa. Jed ni egzegeci podkreślają przede wszystkim sens przykładu miłości, pokory i służby, inni sens sakramentalny (skojarzenia z chrztem
more » ... ojarzenia z chrztem i z pokutą a także z przygotowaniem do Eucharystii), jeszcze inni sens zbawczy (np. zapowiedź Krzyża, przyjęcie do chwały z Chrystusem, wejście na ucztę eschatologiczną). Łączy się to z różnymi opiniami na temat powstania obecnego tekstu J13,1-20, na temat jego pierwotnego rdzenia i sposobu opracowania redakcyjnego. Jest bowiem widoczne, że opowiadanie łączy elementy różnego typu, dając w ten sposób pewną podstawę dla interpretacji rozbieżnych. Jak to uporządkować? Jak zauważa Rudolf Schnackenburg w swoim komentarzu do Ewangelii św. Jana, przy badaniu tego tekstu bez krytyki literackiej nie można się obyć (t. 3, s. 7). Koniecznym punktem wyjścia dla wyjśnienia sensu czynności za mierzonego przez Jezusa wydaje się więc wyodrębnienie warstwy najstarszej oraz ewentualnych rozwinięć i komentarzy późniejszych. Przy tej analizie niezbędne jest odwołanie się do wiedzy o "języku Janowym", a szczególnie do częstości używania pewnych wyrazów i konstrukcji przez tę Ewangelię. Właś nie to pozwoli odróżnić rdzeń opowiadania od zdań wychodzących w swej obe cnej formie spod pióra ewangelisty. W części zdań bowiem występuje Jego wy soce charakterystyczny styl w części zaś nie. Najpełniejsze dane statystyczne o języku czwartej Ewangelii zgromadzili M.-E. Boismard i A. Lamouille w tomie 3. Synopsy w języku francuskim. Przedstawiona na podstawie tych danych hipotetyczna rekonstrukcja dziejów pisania Ewangelii nie spotkała się jednak z powszechniejszym uznaniem. Przy samej perykopie J. 13,1-20 istnieje kilka innych przypuszczeń co do jej historii redakcji. Zamiast je przedstawiać osobno, lepiej skupić się na istniejących da nych na temat poszczególnych słów i zwrotów, starając się odróżnić elementy pierwotne od opracowania. Potem będzie można określić sens czynności Jezu sa oraz zastanowić się nad opracowaniem perykopy przez ewangelistę. Dokładna analiza musi oczywiście odwoływać się do oryginału greckiego. Dla zwiększenia czytelności wywodu podamy najpierw możliwie dosłowny przekład perykopy.
doi:10.21906/rbl.2215 fatcat:v4ax2ajravc6vdyflrwszzrmi4