Początki gospodarki folwarcznej w kompleksie zamkowym w Malborku i na terenie komturstwa malborskiego

Jan Gancewski
2018 Echa Przeszłości  
Folwarki jako orodki gospodarcze egzystowa³y przy kompleksach zamkowych od momentu powstawania zamków i póniej ich rozwoju przestrzennego, jak i rozwoju dzia³alnoci pozamilitarnej, jako orodka produkcyjnego i zarazem gospodarczego. By³y przy tym niezwykle istotne nie tylko dla ¿ycia i funkcjonowania za³ogi zamkowej (konwentu), ale tak¿e szerzej, dla okolicznej ludnoci pomocniczej, a równie¿ na terenie domeny, w komturstwie malborskim. Nale¿y przy tym dodaae, ¿e folwark przyzamkowy jest z regu³y
more » ... mkowy jest z regu³y orodkiem gospodarczym, który rozwija³ siê prawie równolegle pod wzglêdem czasowym do kompleksu zamkowego, natomiast folwarki domenalne powsta-wa³y i rozwija³y siê wtórnie na terenie domeny, po utworzeniu zrêbów administracyjnych w omawianym komturstwie. Informacje na ich temat pochodz¹ z ró¿nego rodzaju róde³, przede wszystkim natury ekonomicznej (rachunkowej), jak i protoko³ów oraz inwentarzy powizytacyjnych; wystêpuj¹ tak¿e w ród³ach typu narracyjnego, gdzie zosta³y zamieszczone informacje na temat ich powstania, za³o¿enia czy te¿ pocz¹tków istnienia. Podstawowe okrelenia, które pojawiaj¹ siê w przypadku folwarków to: Vorwerk oraz Hof. To drugie okrelenie ma szersze znacznie. Tym mianem okrelano zarówno dwory produkcyjne, czyli de facto folwarki, jak i dwory w pojêciu rezydencjonalnym. Nie mo¿na zgodziae siê z twierdzeniem Hartmuta Boockmanna, ¿e pojêcie Vorwerk jest pojêciem typowo pochodz¹cym ze ród³a 1 . Jest to tylko udowodnione dla protoko³ów 1 H. Boockmann, Die Vorwerke des Deutschen Ordens in Preußen. Die Grundherrschaft im späten Mittelalter, Vorträge und Forschungen, hrsg. v. Konstanzer Arbeitskreis für mittelalterliche Geschichte, Bd. XXVII, Teil. I. Grundherrschaft im späten Mittelalter, hrsg. v. Hans Patze, Sigmaringen 1983, s. 555, passim.
doi:10.31648/ep.2569 fatcat:psvbxoeet5a5ra3jvyqvbmtisi