Miłosz Aleksandrowicz, Teoretyczne podstawy francuskiej polifonii liturgicznej XVII wieku

Piotr Wiśniewski
2017 Roczniki Teologiczne  
Każda epoka w historii muzyki mieni się właściwym sobie kolorytem, poszukuje własnego języka muzycznego oraz nowych rozwiązań w zakresie techniki kompozytorskiej i brzmienia. Muzyka XVII wieku jawi się, w stosunku do poprzednich epok, jako absolutne novum. Pomimo iż muzyka zachodnia daleko wykracza poza dziedzinę religijną i kościelną, to jednak swoje najgłębsze źródło znajduje w liturgii, jest rzeczywistością o randze teologicznej. Jednym z ważnych obszarów tego okresu w dziejach muzyki jest
more » ... ejach muzyki jest liturgiczna twórczość francuska, tworzona na potrzeby służby Bożej w oparciu o określone zasady. Ich poszukiwanie we francuskich traktatach muzycznych stało się głównym celem badawczym, jaki postawił w swojej monografii dr Miłosz Aleksandrowicz. Przygotowana przez niego rozprawa dotyczy ciekawego zagadnienia, zwłaszcza dla muzykologów parających się muzyką religijną, jaką była francuska polifonia liturgiczna w okresie baroku. M. Aleksandrowicz podjął się trudnego i niezwykle cennego dla polskojęzycznej muzykologii zadania przebadania uwarunkowań francuskiej polifonii liturgicznej XVII wieku, ze szczególnym uwzględnieniem jej teoretycznych podstaw. Autor w szerokim kontekście intelektualnym (teoria i estetyka muzyki), duchowym (potrydencka teologia i liturgika) oraz muzycznym (zasady kompozycji) ukazuje specyfikę muzyki towarzyszącej sprawowaniu liturgii mszalnej i officium divinum w kraju, w którym dzieło potrydenckiej odnowy realizowane było zdecydowanie odmiennie, niż w innych zakątkach ówczesnej Europy. Ten, wiedziony ciekawością badawczą muzykolog-hermeneuta, z wielkim znawstwem, i właściwą sobie swadą, zanurza się w treści francuskojęzycznych XVII-wiecznych traktatów muzycznych, które stanowią dla niego podstawę źródłową dla rekonstrukcji rzeczywistych uwarunkowań wielogłosowych praktyk muzyczno-liturgicznych epoki Ancien Régime'u. Autor zasługuje na słowa uznania za wnikliwe i kompetentne studium badawcze będące znaczącym wkładem do poznania założeń ówczesnej teorii i praktyki muzyki tworzonej na potrzeby Kościoła rzymskokatolickiego. Przedłożone mojej ocenie opracowanie jest z gruntu szczegółowe, wnoszące do dotychczasowego stanu wiedzy w polskim piśmiennictwie muzykologicznym cały szereg nowych treści, podejmowanych dotychczas jedynie okazjonalnie. Wynika to zapewne nie tyle z braku zainteresowań tą sferą badawczą, ile raczej z trudności, z jakimi musi zmierzyć się badacz podejmujący tego rodzaju studia. Twórcze pochylenie się nad tą niełatwą problematyką przez M. Aleksandrowicza, wymagające także wiedzy z wielu innych dyscyplin naukowych, doskonale wypełnia deficyt prac z tego zakresu. Autor przedstawił rezultaty swoich dociekań w czterech komplementarnych rozdziałach, skonstruowanych treściowo na zasadzie tzw. koła hermeneutycznego, uwzględniającego kontekst liturgiczny, rozwój myśli muzycznej oraz praktyczne zasady kompozycji. Z racji przyjęcia takiej metody badawczej nie może dziwić wielość zamieszczonych w pracy cytatów z odnośnych źródeł, dzięki którym Autorowi udało się dokonać wiarygodnej rekon-ROCZNIKI TEOLOGICZNE 64(2017), z. 13
doi:10.18290/rt.2017.64.13-12 fatcat:lvxun7bigffqzcitagl3ejzrdy