HÜSN Ü AŞK IN TİYATRO METNİ OLARAK ALIMLANIŞI

NİLÜFER TANÇ
2015 Journal of International Social Research  
Öz Edebî eser, yazarın kaleminden çıkıp alımlayıcıya ulaştığı andan itibaren, sadece yazara ait olma özelliğini kaybederek alımlayıcısının dile olan hâkimiyeti, metnin ait olduğu kültürü tanıma derecesi, ruh hâli vb. farklı sebeplerle yazarının hiç kastetmediği bir anlamda estetik haz verebilir. Çünkü edebî metinler, bilgilendirici metinler ya da hukuk metinleri gibi tek bir anlama indirgenmek üzere değil mümkün olduğunca geniş anlamlar taşıyarak olabildiğince fazla sayıda alımlayıcının estetik
more » ... ımlayıcının estetik zevkine hitap etmek amacıyla düzenlenmişlerdir. Klâsik eserlerin günümüz bakış açısıyla yeniden yorumlanmasını sağlayan okur merkezli bir kuram olan alımlama estetiği bunu, edebî eserdeki belirlenmemiş alanlarla açıklar. Metin karşısında okur, kişilerin dış görünüşleri, ruhsal durumları, kişilikleri vb. hakkında farkında olmadan ihtimaller geliştirir, örtük bağlantılar kurar, boşlukları doldurur, çıkarımlar yapar. Sıfatların zengin çağrışımları farklı okurlarda farklı tepkiler uyandırır. Belli bir bağlam içinde okuru yorumlamaya iten imgeler, sözcükler, tanımlamalar ve bunlar arasındaki sonsuz ilişkiler, aykırılıklar, benzerlikler, okurda yeni ufuklar açarak, onun yaşamına zengin bir deneyim katar. Bu deneyim alımlayıcının kişisel özellikleriyle de ilişkili olarak zaman zaman metnin farklı bir türde yeniden üretilmesini sağlar. XVIII. yüzyılın en dikkat çekici klâsiklerinden biri olan Hüsn ü Aşk, roman, hikâye, şiir, tiyatro gibi edebî türlerde; resim, hat ve ebru olarak ayrıca bale sanatıyla yorumlanarak yeniden üretilmiştir. Hüsn ü Aşk'ın tiyatroya aktarımları üç farklı yazarın kaleminden okuyucuya ulaşmıştır. Bu eserler: Yenikapı Mevlevîhânesinin son şeyhi Abdülbâkî Baykara'nın Hüsn ü Aşk isimli manzum tiyatrosu, Turan Oflazoğlu'nun Güzellik ile Aşk adlı radyo oyunu ve Kenan Işık'ın Aşk Hastası adlı uyarlamasıdır. Bu çalışmada, alımlama estetiğinin temel ilkeleri ışığında adı geçen tiyatro metinlerine Hüsn ü Aşk'ın gereçler donanımının, kurgusunun ve izleğinin etkisi ile oyun yazarlarının eserdeki boş alanları nasıl alımladıkları; metni sahneye uyarlarken izleyicinin düş gücünü harekete geçirecek yeni anlam alanları yaratmak ve eserin yaşadığımız çağla bağlantılarını ortaya çıkarmak için nasıl bir yol izledikleri incelenecektir. Anahtar Kelimeler: Alımlama Estetiği, Okur, Hüsn ü Aşk, Tiyatro. Abstract When a literary text gets to reader after it is written by author, it loses its feature belonging to the writer and it becomes reader's property. This is because literary texts are not like laws or informative texts, they are meant to meet reader's expectations in terms of his aesthetic taste of reception. Reception aesthetic which aims to interpret classical texts with contemporary view explains that with undefined areas within the text. Reader suggests new possibilities unintentionally guessing from character's appearance, mood etc. Adjectives provoke different reactions in different readers. New horizons are built within reader's mind, enriching his life with an experience. Thisexperience help the text to be reproduced with reader's personality. Hüsn ü Aşk which is one of the most important literary texts of 18 th century is reproduced with interpretation of novel, story, poetry, theatre, calligraphy, paper marbling besides ballet. Theatre interpretations of Hüsn ü Aşk were written by three different authors. These are: Hüsn ü Aşk play by Abdülbâkî Baykara, Güzellik ile Aşk by Turan Oflazoğlu, Aşk Hastası play by Kenan Işık. In this study, in the light of basic principles of reception aesthetic, we will examine how play writers fill the undefined areas in their interpretations of Hüsn ü Aşk and which methods they follow to impress audience.
doi:10.17719/jisr.20154115021 fatcat:nausrmmu3rfj3etfkmvcg2tnse