Gaston Bachelard`s phenomenology of imagination as exemplified by dematerialization of contemporary architectural form

Ana Vignjevic
2016 Theoria Beograd  
APSTRAKT: Rad ispituje potencijal fenomenologije imaginacije Gastona Bašlara u kontekstu savremenih promena na liniji odnosa arhitektonske forme i arhitektonskih materijala. Uzimajući u obzir da je savremeni arhitektonski diskurs baziran na negaciji svakog determinisanog oblika pojavnosti, nekadašnji -modernistički pristup arhitektonskoj formi ustupa svoju poziciju arhitektonskim materijalima, kojima se 'nestajuća' forma istovremeno konstituiše i razgrađuje. Posmatrajući dematerijalizaciju
more » ... terijalizaciju arhitektonske forme kao simboličku, senzitivnu i meta-poetsku kategoriju, rad prepoznaje uticaje poetske imaginacije Bašlara kao odgovarajuću filozofsko-modelsku platformu. Prioritet koji Bašlar daje materijalnoj, u odnosu na formalnu imaginaciju, predstavlja okosnicu za razumevanje predmetne pojave u oblasti arhitekture. Prihvatajući materijalnu imaginaciju kao sposobnost 'izobličavanja' perceptivnih slika, rad ima za cilj da prepozna mehanizme kojima se ovakva filozofska postavka transponuje na odgovarajući arhitektonski plan. Time se i dematerijalizacija arhitektonske forme posmatra kao proces savladavanja našeg nesvesnog voljnog pokušaja da se vežemo za uobičajenu opažajnu predstavu. Posledice ovakvog postupka, sa jedne strane, negiraju svaku viuzelnu determinisanost arhitektonskog oblika, dok sa druge, relativizuju nekadašnju 'moralnu' vrednost materijala kroz inverziju arhetipskog poimanja njihove primene. KLJUČNE REČI: materijalna imaginacija, formalna imaginacija, fenomenologija, dematerijalizacija, forma, materijal, ambivalentnost Uvod Filozofski opus Gastona Bašlara (1884 -1962) svoje posebno mesto u arhitektonskoj teoriji pronalazi 70-ih godina prošlog veka, u talasu postmoderne kritike modernosti. Nakon moderne, u želji za oslobađanjem od preovladavajućih dogmi, dolazi do otvaranja arhitekture ka drugim diskursima, kako bi se u njima pronašao potencijal za promišljanje sopstvenih problema. Postmoderna reakcija u velikoj meri preuzima uticaje iz fenemenološkog filozofskog fundusa, pronalazeći svoju inspiraciju, kako u teoriji Bašlara, tako i u delima drugih autora: Edmunda Huserla, Martina Hajdegera, Moris Merlo-Pontija. Kritikujući, pre svega, determinisanost vizuelnog i formalnog pristupa arhitekturi, arhitektonski teoretičari afirmišu nove, nevizuelne metode projektovanja, koje podrazumevaju otvaranje iskustvenih dimenzija prostora i traganje za emocionalnim i čulnim arhitektonskim vrednostima. Za razliku od istovremeno prisutne dekonstruktivističke arhitektonske linije, koja je svoj susret sa filozofijom sprovela putem direktnih, gotovo bukvalnih analogija, i tako prerasla u stilski pravac, arhitektura fenomenološke orjentacije je odgovarajuću filozofsku interpretaciju održala na nivou modela i pristupa. Na
doi:10.2298/theo1601060v fatcat:idvfic2tv5e3hf5rsnowsvoljm