J.R. Thorbecke, J.P. Duyverman, Staatsinrichting en staatsbestuur door J. R. Thorbecke

C.B. Wels
1970 BMGN: Low Countries Historical Review  
RECENSIES J. P. DUYVERMAN ed., Staatsinrigting en staatsbestuur door J. R. Thorbecke (N.V. Uitgeversmij. S. Gouda Quint-D. Brouwer en Zoon, Arnhem, 1968, 114 blz.). Aan zijn omvangrijk oeuvre over het Nederlandse staatrecht in de negentiende eeuw heeft Dr. J. P. Duyverman bovenstaande, typografisch fraai verzorgde bronnenpublikatie toegevoegd, die, met een voorwoord van minister Polak, tevens dient als jubileumuitgave bij het honderd-jarig bestaan van de uitgever. De bewerker heeft een deel van
more » ... heeft een deel van Thorbecke's collegedictaten uit diens Gentse periodewaarvan in het Thorbecke-archief verschillende versies aanwezig zijn -van een inleiding voorzien en integraal afgedrukt. In kort bestek geeft Thorbecke hierin een goed overzicht van de gangbare opvattingen over de funkties van de staatsorganen en de taken van het staatsbestuur. Dit dictaat uit 1826-'30 is even helder van stijl en consequent van opbouw als Thorbecke's geschriften uit latere jaren. Toch is het niet meer dan een traditionele compilatie, bijna nooit toegespitst op aktuele staatsrechtelijke verhoudingen in binnenen buitenland en zonder de kritische uitweidingen, die zijn befaamd geworden Leidse colleges deden uitmonden in de Aanteekeningen op de Grondwet. De heer Duyverman heeft er een uitgave van gemaakt, die dicht bij het facsimile staat: dictaat en noten zijn afgedrukt alsof Thorbecke zijn eigen manuscript naar de drukker had gebracht. De bewerker heeft zijn eigen aantekeningen in de marge geplaatst, zonder onderscheid te maken tussen letternoten (die mededelingen bevatten over de tekst) en cijfernoten (die de tekst toelichten). De lezer moet nu maar raden of de marginalia op p. 86 en 102 ook van Thorbecke afkomstig zijn; via een noot op p. 74 kan men concluderen dat het aantekeningen van Dr. Duyverman zijn. Het door de heer Duyverman gepubliceerde dictaat is afkomstig uit het gedeelte van het Thorbecke-archief, dat door Dr. J. Brandt-Van der Veen is uitgegeven en waarin alleen correspondentie is opgenomen. De heer Duyverman heeft voor de annotatie geen gebruik gemaakt van het werk van mevr. Brandt en het zelfs niet in zijn literatuurlijstje vermeld. In de briefwisseling van Thorbecke (zie Thorbecke-archief II en III) komen echter de handboeken die hij voor dit dictaat gebruikte, evenals de gehele collegestof, herhaaldelijk ter sprake. De bewerker had dit op z'n minst even kunnen vermelden. Anderzijds kan men zich afvragen waarom een stuk als dit niet als bijlage is opgenomen in het laatste deel van het door mevr. Brandt verzorgde uitgave van het Thorbecke-archief. C. B. WELS H. C. DE WOLF, De Kerk en het Maagdenhuis. Vier episoden uit de geschiedenis van katholiek Amsterdam (Uitgeverij Het Spectrum N.V., Utrecht/Antwerpen, 1970, 334 blz.).
doi:10.18352/bmgn-lchr.1639 fatcat:pp3x4xxld5hshb4nvjhywqcogm