TÜRKÇE MENSUR BİR METİN: KİTAB-I LEKE-NAME

Uğur UZUNKAYA
2019 Journal of International Social Research  
Öz Anadolu ve çevresinde kaleme alınmış Türkçe eserler edebî ve edebiyat dışı birçok alanı ihtiva eden konularda yazılmıştır. Bunlardan biri olan leke-nāme metinleri literatürde müstakil bir nesir türü olarak değerlendirilemese de çoğunlukla fevaid kayıtlarında yer alır ve muhtelif kumaşlardan elde edilen elbise vb. malzemelere bulaşan doğal veya kimyevi maddelerin nasıl çıkarılacağını konu edinir. Tespit edilebildiği kadarıyla, doğrudan konusu elbiseye bulaşan lekeler ve bunların çıkarılması
more » ... ların çıkarılması olan üç Türkçe metin bu çalışma kapsamında belirlenebilmiştir. Bu eserlerden biri de bugün Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi, Nuruosmaniye Koleksiyonu'nda 3762 arşiv numarasıyla kayıtlı Yaḥyā Ġaffārī'nin Yāḳūtetü'l-Meḥāzin fī-Cevāhiri'l-Maʿādin adlı eserinin sonunda 141a-143b varakları arasında yer alan Kitāb-ı Leke-nāme adlı eserdir. Nesih yazı türüyle kaleme alınmış olan metinde sayfada 13 satır bulunmaktadır. Bu hacimce küçük yazma bu yazının temelini oluşturmaktadır. Bu yazıda mevzubahis metnin imlâsına ilişkin notlara kısaca yer verilecek, eserin söz varlığına değinilecek, metnin çeviri yazı alfabesiyle neşri gerçekleştirilerek analitik dizini ve sözlüğü hazırlanacaktır. Bununla birlikte sözlük kısmında Türkçe sözcüklerin Eski Türkçe biçimlerine konuya ilişkin etimolojik sözlükler aracılığıyla atıf yapılacaktır. Anahtar Kelimeler: Anadolu Türkçesi, Edebiyat Dışı Metinler, Leke-nāmeler, Kitāb-ı Leke-Nāme. Abstract The Turkish works produced in and around Anatolia have been written on diverse subjects which contain many fields not only literary, but also non-literary. One of them is leke-nāme texts, although they cannot be considered as a separate prose type in the literature, they mostly occupy in the fawaid records of the manuscripts and deal with how to remove natural or chemical substances from materials such as clothes manufactured from various fabrics. As far as it can be determined, three Turkish texts on the subject relating to removing the stains on the clothes are brought to light in this study. One of these works is Kitāb-ı Leke-nāme ("Book on Stain") preserved in the Süleymaniye Manuscript Library in Istanbul with a catalogue number of Nuruosmaniye 3762, it appears among folios 141a-143b at the end of the text named Yāḳūtetü'l-Meḥāzin fī-Cevāhiri'l-Maʿādin by Yaḥyā Ġaffārī. The text is composed of 3 folios, on each page of which 13 lines are written in naskh style of the Arabic script. The small manuscript is the basis of the paper. In this paper, some orthographical notes to the text in question will be presented briefly and the vocabulary of this text will be mentioned, and it will be prepared an analytical index and dictionary of the manuscript by editing in Latin alphabet transcription. In the dictionary part, Old Turkic forms of Turkish words will be cited through related etymological dictionaries.
doi:10.17719/jisr.2019.3333 fatcat:6rrxldijhjg5ndrrw6ecxs2noy