İNSAN KAYNAKLARI PLANLAMA ARAÇ VE YÖNTEMLERİ: SAKARYA OTOMOTİV YAN SANAYİ FİRMALARI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

Şaban ESEN
2017 Journal of International Social Research  
Öz Bu çalışmada Sakarya'da faaliyet gösteren otomotiv yan sanayi firmalarında insan kaynakları planlaması araç ve yöntemleri araştırılmıştır. İlk olarak, anket çalışmasına bir temel oluşturabilmek için literatür çalışması yapılmıştır. Literatür ve uygulama arasındaki boşluk çalışma alanını oluşturmuştur. Çalışmanın amacı, otomotiv yan sanayi firmalarının insan kaynakları planlama araç, yöntemlerini incelemek ve çeşitli değişkenler arasındaki istatistiksel ilişkiyi analiz etmektir. Veriler Nisan
more » ... ktir. Veriler Nisan 2017, Sakarya Otomotiv Yan Sanayi'nde yer alan 46 KOBİ(Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler)'ye yüz yüze anket uygulanarak elde edilmiştir. SPSS veri analiz programında tanımlayıcı istatistiksel analizlerden, frekans tablolarından, çapraz tablolardan ve Ki Kare testinden yararlanılmıştır. Testlerin sonucunda, kullanılan İnsan Kaynakları Planlama (İKP) yazılım türü KOBİ'nin büyüklüğüne göre anlamlı bir farklılık gösterdiği ve personel sayısı ile Stratejik İnsan Kaynakları Planlama (SİKP) için eğitim/ destek alınması arasında anlamlı bir istatistiksel ilişki olduğuna ulaşılmıştır. Buna ek olarak, Personel Devir Oranı, İş Analizi ve Verimlilik Oranı araçları işletmelerin en çok kullandıkları planlama araçları olarak karşımıza çıkmıştır, KOBİ ve Sakarya otomotiv yan sanayi işgücü piyasasından da kısaca bahsedilmiştir. Abstract In this study, human resources planning in the automotive supplier industry companies operating in Sakarya will be investigated. First of all, a literature is studied to serve as a basic for results of the empirical research. The lack of implementation of models (tools and methods) provided by literature, in the other words, literature-application gap sets a study field for us. In our empirical research, data is acquired with face to face interview method. The goal of the study is to investigate human resources planning tools/methods in automotive supplier industry companies, to examine the influence of company size on the use of specific planning tools and to develope suggestions for eliminating literature-application gap. Also, labor market and potantial of Sakarya automotive supplier industry are mentioned briefly. -731 - İnsan Kaynakları Planlama Planlama, bir organizasyonun amaç ve beklentilerine ulaşmasını kolaylaştıracak kararların alınması sürecidir. Aynı zamanda bu amaçlara varılabilmesi konusunda atılacak adımları da içerir (De Cenzo,1996). İnsan kaynakları yönetimi, insan ilişkileri, yönetim ve personel yönetimi konusundaki bilgi ve ilkeleri bir bütün içinde ve farklı bir bakış açısı ile ele almaktadır. İnsan kaynakları yönetimini personel yönetiminden farklı görüp, insan kaynakları yönetiminin bir kurama dayandırılması gerektiğini, kuram geliştirmenin de sosyal bilimlere dayanılarak mümkün olabileceğini ileri süren yaklaşım stratejik insan kaynakları yönetimi yaklaşımıdır (Küçük ve diğ.,2009:3). İnsan kaynakları planlaması temel olarak insan kaynaklarına ilişkin veri toplama ve bu verileri analiz etme sürecidir. Örgütün sahip olduğu insan kaynaklarından daha rasyonel yararlanılmasının bir aracı olarak kabul edilen insan kaynakları planlamasının belirli bir zamanda ve yerde, en uygun sayıda ve nitelikte personelin sağlanması ve örgütteki mevcut insan kaynaklarının bilgi, beceri ve yeteneklerinin en uygun ölçüde kullanılabilmesinin sağlanması amacı taşıdığı belirtilmektedir (Bingöl,1990). İnsan kaynaklarının planlanması, kurumun amaçlarına ulaşması sürecinde ihtiyaç duyulan özelliklerde personelin bulunması ile ilgilidir (Fındıkçı,2006:13). İnsan kaynakları planlaması, bir organizasyonun personel ihtiyacının tahmini ve bu ihtiyacın giderilmesi için gerekli faaliyetlerin sıralanmasıdır. Sürecin sonunda, örgütsel amaçlara ulaşmayı sağlayacak gerekli niteliklere sahip ve gerekli sayıda işgücünün, gereken zamanda tedarik edilmesini sağlayacak hareket programının oluşturulması amaçlanmaktadır (Sabuncuoğlu,2000:28). İnsan kaynakları konusundaki etkin planlama, kurumun ihtiyaç duyduğu insan kaynağının sağlanması ve geliştirilmesine ilişkin çalışmalar yapar. Bu çalışmalar işletmenin içindeki gelişmeler kadar dışındaki gelişmeleri de içerir. Eğitim ve gelişme ihtiyacı planlamanın önemli bir bileşkesini oluşturur. Plansız bir insan gücü hantal bir kurumsal yapıya neden olabilir (Yılmaz,2008:42). Örgütte İKP, örgütün geleceği bakımından olduğu kadar, örgütün sahip olduğu kaynakların akılcı kullanımı bakımından da önem taşımaktadır (Alparslan,2006:13). İnsan Kaynakları Planlaması (İKP) Tarihsel Gelişimi 20. yüzyılın son çeyreğinden itibaren, değişim olgusunun etkisine girmiş organizasyonların bütün dinamikleri köklü bir biçimde değiştirmiştir. Organizasyonlara hayat veren temel kaynak insandır. Bu nedenle değişim ve gelişime ilişkin her süreç, bir şekilde çalışma hayatındaki insanı da etkiler hale gelmiştir (Demirkaya,2006). İnsan kaynakları planlama çalışmalarının çerçevesinde bir taraftan kısa sürede mevcut personel ve bu personelin yetenekleri konusunda bilgiler temin edilmeye çalışırken diğer taraftan da uzun vadede işletmenin faaliyetlerini etkileyecek değişikliklerde dikkate alınarak işletmenin personel ihtiyaçlarının karşılanmasının çareleri aranır. İşletmelerin gelişmesi sonucunda ortaya çıkan personel ihtiyaçları öncelikle işletme içinden, temin edilemediği durumlarda işletme dışındaki kaynaklara müracaat edilir. Değişkenlik ve belirsizliğin az olduğu işletmelerde gelecek yıllara ilişkin uzun süreli personel planlaması yapmak nispeten kolaydır. Bu durumdaki işletmelerde, görevlerde ilerlemeler, emeklilik veya ölüm sebebiyle işten ayrılmalar bir görevden diğerine geçişler, vb. durumlar kolayca dikkate alınabilir (Ertürk,1996:235). İnsan kaynakları planlaması ile ilgili sistemli ilk çalışmalar istatistiksel yaklaşımlar kullanılarak Bartholomew (Kent Üniversitesi-1967) , Morgan (Cambridge-1971) , ve Smith (1970) tarafından yapılmıştır. 1965 yılında Lester " Manpower Planning in a Free Society" isimli bir kitap yayımlamıştır. Bilgisayarın insan hayatına girmesi ve yaygınlaşması ile, özellikle 1985'li yılların sonlarında Percom, Symphony gibi yazılım programlarının geliştirilmesi ile Zeffane R. , Mayo G. (1994), personel ile sosyoloji ve endüstri ilişkisi üzerine Edwards (1983), üretimden ayrı olarak planlama işleminin önemi üzerine Benisson ve Casson (1984), kısa dönemli personel planlama problemlerinin organizasyon düzeyinde matematiksel olmayan modeller kullanarak pratik çözümü üzerine Brahman (1988), emeklilik ve emekli olanların yerine yeni personel alınması üzerine Pearson ve Henno (1988) çalışmalar yapmışlardır (Pearson,1990,Akt.Keklik,2007. İnsan Kaynakları Planlaması Amaçları Örgütlerde insan kaynakları planlaması, insan kaynakları ile ilgili gelecekte yapılması gerekenleri belirlemek ve ortaya çıkması muhtemel değişimlere karşı bir politika tespit etmek amacıyla yapılır. İşletmede ortaya çıkan personel talebiyle iç ve dış personel arzının uyumlaştırılması insan kaynakları planlamasının temel işlevlerindendir (İbicioğlu,2006:1). Gelecekteki insan kaynağı gereksinimini tahmin etmek ve bu gereksinimleri karşılayabilecek olan stratejileri geliştirmek, gerekse organizasyonun dışından işgücü kiralamak ve organizasyonun mevcut işgücünü daha etraflıca geliştirmek temel amaçlardır (Arthur,1995:223).
doi:10.17719/jisr.20175334161 fatcat:spwwi7u3fnhdto3vnn7hcbicue