W poszukiwaniu utraconego sensu. Człowiek współczesny jako "homo patiens"

Aleksandra Szulc
2013 Seminare Poszukiwania naukowe  
A. Czechow Człowiek współczesny, mocno zaabsorbowany sprawami codziennymi, zdaniem licznych myślicieli, utracił kontakt z duchowym wymiarem swojej egzystencji. Wyrażają to różnorakimi określeniami: mówią o zatraceniu przez człowieka wymiaru głębi (Paul Tillich); o życiu nie w centrum duszy, a w powierzchniowych jej warstwach (Edith Stein); o częstym zaniechaniu dążenia do znalezienia sensu (Viktor E. Frankl). Jest to przejaw swoistego kryzysu współczesnego człowieka. Słowo "kryzys" w języku
more » ... ryzys" w języku potocznym posiada wydźwięk negatywny -wiąże się z wystąpieniem sytuacji mającej charakter zagrożenia (np. kryzys wartości, kryzys finansowy, kryzys małżeński). Etymologicznie "kryzys" (gr. krisis) oznacza "wybór", "rozstrzygnięcie", nie budzi więc negatywnych skojarzeń. Te różne rozumienia "kryzysu" okazują się być jednak kompatybilne, bo ukazują jego dwuaspektowość. Sytuacja poważnego zagrożenia wymaga działania, które winno być poprzedzone refleksją i odpowiednim wyborem. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie Viktora Frankla koncepcji duchowego kryzysu człowieka, szansy, którą daje, i drogi, która prowadzi do wyjścia z niego. Tym, co przede wszystkim stanowi o wyjątkowości tej teorii na tle myśli psychoterapeutycznej, jest jej oparcie na sformułowanej przez Frankla antropologii -eksplicytnie wyłożonej przez niego koncepcji człowieka. pRymat "izmów" Zaprzeczenia sensu jako takiego upatruje Frankl w coraz bardziej rozpowszechniającym się nihilizmie. Nihilizm rozumie on jako pogląd utrzymujący, że "istniejąca rzeczywistość nie jest niczym innym jak tylko tym czy owym, do S E M I N A R E t. 34 *2013* s. 97-111 1 V.E. Frankl, Homo patiens, w: tenże, Homo patiens, tłum. R. Czarnecki, J. Morawski, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1976, s. 9. 2 Wymienionych "izmów" nie należy utożsamiać z fizjologią, psychologią, ani socjologią. Dopiero, gdy zdobycze tych dziedzin są generalizowane, stają się rodzajami nihilizmu. 3 Tamże. 4
doi:10.21852/sem.2013.34.06 fatcat:d7x3ui3dnbhmhize22el3ngc44