Má kona fæða ein?

Hulda Hjartardóttir, Hulda Hjartardóttir
2019 Icelandic Medical Journal  
Fyrir skömmu birtist viðtal við unga konu í Fréttablaðinu þar sem hún lýsti faeðingu yngri dóttur sinnar. Um var að raeða ósköp fallega lýsingu á faeðingu en það óvenjulega var að hún ákvað að eiga barnið heima án nokkurrar aðkomu fagfólks. Henni til stuðnings var barnsfaðirinn og allt gekk hratt og eðlilega fyrir sig og fylgdu viðtalinu fallegar myndir af fjölskyldunni. Lesendur voru ekki lengi að bregðast við á netmiðlunum og í samtölum sín á milli. Eins og oft þegar faeðingar verða að
more » ... gar verða að umraeðuefni voru skoðanir fólks mjög skiptar, allt frá því að fólk hefði á orði að þetta hlyti að vera ólöglegt yfir í að þetta vaeri birtingarmynd hins algjöra kvenfrelsis. Ekki er gott að átta sig á því hve algengt það er að konur velji að faeða börn án aðstoðar fagmanna, engin áreiðanleg skráning er til í heiminum. Hérlendis er þetta sennilega afar fátítt. Flestar konur myndu fyllast skelfingu ef þaer aettu ekki kost á faeðingarhjálp. Fyrrum þótti illbýlt á svaeðum þar sem ekki var haegt að ná í aðstoð fyrir konur í barnsnauð. Þegar konur hafna faeðingarhjálp í okkar nútímasamfélagi liggur stundum erfið faeðingarreynsla að baki, stundum hið gagnstaeða, en sammerkt er sannfaering um getu eigin líkama til að ráða við faeðinguna án truflana og inngripa og löngun til að stýra aðstaeðum. Við megum ekki gleyma því að þunguð kona hefur jafnmikinn rétt og aðrir til að hafna meðferð svo framarlega sem hún er ekki haldin andlegum veikindum sem gaetu skert getu hennar til að taka ákvarðanir um líf og heilsu. Ef okkur finnst þetta fráleit hugmynd aettum við frekar að horfa inn á við og spyrja okkur að því hvers vegna konur vilji ekki þiggja þá aðstoð sem við teljum nauðsynlega. Er eitthvað við framkomu okkar eða þaer aðstaeður sem við bjóðum konum að faeða börn sín í sem gaeti verið fráhrindandi? Sumum konum finnst taeknileg sjúkrastofa með öllum öryggisbúnaði mjög aðlaðandi kostur meðan aðrar hraeðast slíkar aðstaeður og vilja heimilislegt umhverfi með ró og naeði. Enn aðrar finna mesta öryggið á eigin heimili. Rétt eins og baendur vilja vaka yfir ánum sínum í sauðburði til að vera tilbúnir að grípa inn í á réttu augnabliki vita þeir að aernar þurfa ró og naeði til að bera og óþarfa truflanir geta leitt til ýmiss konar erfiðleika. Þó að einhverjum kunni að þykja það óviðeigandi að bera konur saman við kindur erum við þrátt fyrir allt dýrategund og það er ýmislegt í því frumstaeða ferli sem faeðing er sem vert er að huga að. Ef við tökum ekki tillit til þarfa faeðandi kvenna fyrir naeði og stjórn á aðstaeðum eigum við á haettu að þaer hrekjist frá okkur í aðstaeður sem tryggja síður öryggi móður og barns. Vegna óvissu um skráningu er erfitt að svara því með nákvaemni hve áhaettusamt sé að faeða án aðstoðar. Það má áaetla að kona sem hefur sótt maeðravernd, hefur faett eðlilega áður, er ung og hraust eigi mjög góðar líkur á því að faeða án nokkurra inngripa eða alvarlegra fylgikvilla. Þaer rannsóknir sem hafa birst um heimafaeðingar benda til þess að útkoma faeðinga þessa hóps sé síst verri en þeirra sem velja að faeða á sjúkrahúsi. Þessar rannsóknir ganga þó út frá því að til staðar séu vel menntaðar ljósmaeður sem fylgist með líðan barns og móður. Fylgikvillar faeðinga sjást ekki alltaf fyrir en fagfólk þekkir viðvörunarmerkin og getur brugðist tímanlega við og þó að alvarlegar bráðaaðstaeður í faeðingum séu sjaldgaefar er nokkuð ljóst að það getur skipt sköpum að fagfólk sé til staðar til að ekki hljótist skaði af. Við álítum að faeðingarhjálp hérlendis sé með því besta sem gerist í heiminum, útkoma maeðra og nýbura styður það. Það er samt ekki alltaf þannig að upplifun kvennanna sé jafn frábaer og spilar auðvitað margt þar inn í. Þó við höfum vel menntað fagfólk sem vinnur af hugsjón má eflaust gera betur, baeði hvað varðar undirbúning faeðinga og aðstöðu kvenna og fjölskyldna þeirra. Við þurfum líka alltaf að minna okkur á að umgangast faeðandi konur af virðingu og tillitssemi. Við sem vinnum á Landspítala, þar sem 75% faeðinga á landinu fara fram, vitum að plássið er alltof lítið og ekki hannað fyrir nútímakröfur um faeðingadeildir. Aðstaðan leyfir ekki það naeði sem er nauðsynlegt né þá hreyfingu sem vaeri aeskileg fyrir faeðandi konur. Óskandi vaeri að við gaetum baeði tryggt öryggi sem best en á sama tíma komið til móts við mismunandi þarfir faeðandi kvenna með baettri aðstöðu og viðmóti þannig að engri konu finnist hún þurfa að ganga í gegnum faeðingu ein og óstudd.
doi:10.17992/lbl.2019.09.244 pmid:31482860 fatcat:khgjwnf3rnfenctqzuz5gz6kqq