Tuwim wobec stereotypów etnicznych

2017 Konteksty Kultury  
The cultural diversity of the Second Polish Republic, in which a large part of society, especially in cities, was of Jewish origin, was variously reflected in Julian Tuwim's poetry. Works devoted to the Jewish culture were an important part of Tuwim's socio-political texts. The author pointed out the cultural and mental differences, whose consequences were -irrespective of their origin, whether Polish or Jewish -some orthodox attitudes towards dissimilarity. They originated, first and foremost,
more » ... first and foremost, from the prejudices, superstitions and stereotypes formed over the ages. In his poems, Tuwim emphatically revealed the oppressive aspect of any culture, acting in many directions: within a given diaspora or social group as well as outside, in the interaction with the Other. In this way, he pointed at the threat which lies in a culture being manipulated, ideologized, subjected to politics or economic interests, and thus becoming a dangerous tool aimed against people. Streszczenie: Kulturowe zróżnicowanie II Rzeczypospolitej, w której dużą część społeczeństwa, zwłaszcza w miastach, stanowiła ludność żydowska, znalazło różnowymiarowy oddźwięk w poezji Juliana Tuwima. Utwory o tematyce żydowskiej zajmują istotne miejsce w obrębie tekstów o problematyce społeczno-politycznej. Autor zwracał uwagę na różnice obyczajowe i mentalne, których konsekwencją są, niezależne od pochodzenia -polskiego czy żydowskiego -ortodoksyjne postawy wobec wszelkich odmienności. Ich źródłem są przede wszystkim ukształtowane w ciągu wieków uprzedzenia, przesądy i stereotypy. W swoich wierszach poeta dobitnie ujawniał opresywny aspekt każdej kultury, oddziałujący wielokierunkowo -wewnątrz diaspory czy pewnej grupy społecznej oraz na zewnątrz -w dwustronnych relacjach z Innym. Wskazywał tym samym na zagrożenie, jakim jest poddanie kultury manipulacji, ideologizacji, podporządkowanie polityce lub interesom ekonomicznym, stając się w ten sposób niebezpiecznym narzędziem skierowanym przeciw człowiekowi. Słowa kluczowe: Julian Tuwim, stereotyp, kultura żydowska, etniczność, swój / obcy / inny 1 Zagadnienie zostanie omówione z wykorzystaniem kategorii antropologicznych swojskości, obcości oraz inności, jak również pojęć i tematów z nimi związanych (takich jak: zamkniętość/otwartość, granica, transgresja, tożsamość, konfrontacja z obcym, innym, obcość podmiotu wobec siebie, dominacja kulturowa, dialektyka fascynacji i odrzucania obcej kultury), por. M. Dąbrowski, Swój / obcy / inny. Kontynuacja, "Anthropos" 2009, nr 12-13,
doi:10.4467/23531991kk.17.022.7915 fatcat:glqlgq7ec5ba7mbixtdthcfc5i