The key determinants of consumer ethnocentrism in Bosnia and Herzegovina

Amela Beslagic
2015 Marketing (Beograd. 1991)  
Članci/Papers 217 JEL klasifikacija: M39 UVOD Razumevanje ponašanja potrošača je postao ključ ka uspešnom marketingu i marketing istraživanju, te se dugo vremena tragalo za rešavanjem složenih obrazaca ponašanja (Dmitrović & Vida, 2009, str. 25). Evolutivni put etnocentričnog ponašanja započinje pojavom antropologije kao naučne discipline, odnosno izvedenica je grane antropologije, tzv. kulturne antropologije (Rahman, Morshed & Hossan, 2011, str. 4). U kontekstu etnocentrizma uočena su dva
more » ... uočena su dva pristupa. Opšti pristup etnocentrizmu ne vezuje ovaj fenomen isključivo za ponašanje potrošača, nego ga posmatra kao multidisciplinaran fenomen koji crpi svoje korene iz grana nauke kao što su: antropologija, psihologija, sociologija, medicina i ekonomija. Drugi pristup etnocentrizmu, vezuje se za potrošača i njegovo ponašanje u procesu kupovine, pa je istraživanje etnocentričnih tendencija postao neizostavan dio istraživanja ponašanja potrošača u procesu kupovine. Literatura o etnocentričnom ponašanju govori kao o univerzalnom obrascu stavova i ponašanja. U sociološkom kontekstu, etnocentrizam predstavlja sagledavanje vlastite grupe ljudi, to jest one grupe kojoj pripadamo, kao superiornije u odnosu na druge grupe ljudi. Ti stavovi, također, uključuju sagledavanje vlastitih vrednosti kao univerzalnih. Naime, ponašanje koje je povezano sa etnocentrizmom karakterišu čvrsti odnosi sa članovima svoje grupe, dok s druge strane predstavlja odsustvo istih sa članovima ostalih grupa, čije se vrednosti razlikuju od onih vlastitih (Axelrod & Hammond, 2000, str. 2). S obzirom na specifičnosti geografskih tržišta, intenzitet potrošačkog etnocentrizma oscilira po pojedinim područjima, kao i faktori koji na njega utiču, što je posledica različite istorije i kulture naroda, ekonomskog stanja jedne zemlje, navika u kupovini i potrošnji, barijera za kupovinu domaćih proizvoda i niza drugih faktora. Shimp i Sharma (1987) su razvili instrument za merenje stepena etnocentričnih tendencija, koji su nazvali skalom potrošačkog etnocentrizma. Sažetak: Područje istraživanja odnosi se na ponašanje potrošača i efekte uticaja potrošačkog etnocentrizma na nacionalnu ekonomiju. Stoga je predmet istraživanja u radu etnocentrizam potrošača kao odnos potrošača prema kupovini i potrošnji domaćih proizvoda. Cilj rada je identifikacija ključnih determinanti fenomena potrošačkog etnocentrizma, kako bi se objasnile navike potrošača u kupovini i potrošnji domaćih proizvoda. Empirijskim istraživanjem utvrđene su ključne determinante koje utiču na stepen potrošačkog etnocentrizma kod građana Bosne i Hercegovine. Korišten je anketni upitnik kao obrazac za prikupljanje podataka i Cronbach alfa koeficijent za merenje pouzdanosti skale potrošačkog etnocentrizma, kao i analiza varijanse. Prikupljeni podaci obrađeni su uz pomoć statističkog softvera SPSS - a. Rezultati istraživanja su potvrdili skorije nalaze provedene na području Bosne i Hercegovine iz ove oblasti. Utvrđeno je da su bosanskohercegovački potrošači etnocentrični i da njihovu sklonost ka kupovini domaćih proizvoda određuju promotivne aktivnosti, učestalost kupovine roba široke potrošnje, status u domaćinstvu, broj članova domaćinstva, prosečna mesečna primanja domaćinstva, nivo obrazovanja i radni status nosioca domaćinstva.
doi:10.5937/markt1503217b fatcat:2og66fuogjdwlodo3al2vda5iu