TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ -madan I-meden -madın - medin ZARF-FİİL (GERUNDİUM) EKİNİN YAPISI ÜZERİNE

Zeynep KORKMAZ
1965 Türkoloji Dergisi  
TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEK İ -madan/ meden c-madm <-medin ZARF-FİİL (GERUNDİUM) EKİNİN YAPISI ÜZERİNE ZEYNEP KORKMAZ §. I. -madan /-medeti eki, Türkiye Türkçesindec p; -a j-e ve -arak/-erek ekleri ile türetilen hal zarflarının olumsuz şekli için kullanılan bir ektir, leb demeden leblebiyi anlar; bu tarafa bakmadan geçip gitti; başını kaldırmadan çalışıyor örneklerinde görüldüğü üzere, fiildeki oluşun zaman ve tarzını bildiren bu ek, doğrudan doğruya olumlu fiil kök ve tabanlarına eklenir; yapısından
more » ... klenir; yapısından gelen özellik dolayısiyle, "-madam önce, -maksızın" anlamlarında olumsuz zarf-fiiller türetir. -madan I-meden ekinin yapısı üzerinde sağlam bir sonuca ulaşabümek için, ekin Türk dilinin başka alanlarındaki ve tarihî devirlerindeki aynı yapım temeline dayanan öteki türlerini de (varyant) göz önünde bulundurmak gerekir. Türkiye Türkçesinin -madan/-meden zarf-fiil eki, tarihî devirlere doğru izlendiğinde, Eski Anadolu Tiirkçesinde ses değişimleri bakımından daha eski bir -madın/-medin ekine dayanır: ölmedin tiz ölün; turmadın tefiri yolın ururdı 1 , sini göçürmedin sen göç andan 2 ; anufi işini ana bildürmedin anı ayırtlamak gerek; iş başa gelmedin ve gözükmedin işin niteliğin anlamış olur 3 ; haber sormadın, bitmedin seğirttiler; bu yiğit görmedin 1 âşılt oldı 4 v.b.
doi:10.1501/trkol_0000000028 fatcat:qdenizhwmveelhoiow6iqur4uu