Wprowadzenie

Wiesław Banach
2014 Człowiek i społeczeństwo  
Przynajmniej od czasu ukazania si w 1905 roku eseju Maxa Webera Etyka protestancka a duch kapitalizmu trwa na gruncie nauk spo ecznych istotny spór o wp yw kultury, czy te -mówi c szerzej -czynników pozaekonomicznych, na rozwój gospodarczy. Przechodzi on ró ne etapy, w których badacze odwo ywali si do coraz to nowych przyk adów i argumentów wiadcz cych o s uszno ci lansowanych przez siebie tez. Z jednej strony, zwolennicy podej cia Webera i spadkobiercy jego my li przekonywali, e kultura ma
more » ... i, e kultura ma znaczenie, czy nawet e kultura przes dza prawie o wszystkim, pytaj c przy tym retorycznie, dlaczego kultury nie mo na przeceni . Punktem wyjcia ich bada nie by a kwestia, "czy" takie dziedziny kultury, jak cho by religia, warto ci, normy post powania, moralno , obyczaje i tradycje, wp ywaj na sukces poszczególnych narodów, krajów b d regionów. Przyjmuj c to za o enie, explicite lub implicite, starali si wykaza , "jak" wp yw ten si dokonuje i w czym konkretnie si objawia. Z drugiej strony, ich adwersarze podawali w w tpliwo poszczególne przyk ady owego wp ywu, czy te generalnie kwestionowali próby czenia tych dwóch rónych rzeczywisto ci, jakimi -ich zdaniem -pozostaj kultura i gospodarka. Naszkicowany powy ej spór nasili si w ostatniej dekadzie XX wieku i nieprzerwanie trwa do dzi . Wzmo one zainteresowanie kultur i "wyjanianiem kulturowym" spowodowa o, e jeden z dominuj cych nurtów wspó czesnych nauk spo ecznych okre lany jest mianem cultural turn. Ten swoisty zwrot ku kulturze znajduje odzwierciedlenie równie w pracach polskich autorów. Jednym z nich jest Janusz Hryniewicz, który od kilkunastu lat prowadzi w polskich organizacjach szczegó owe badania socjologiczne. Ich wyniki wskazuj , jego zdaniem, do jednoznacznie na folwarczny charakter stosunków i postaw w nich panuj cych. W swoich pracach autor ten pokazuje, e zarówno polscy pracownicy, jak i mened erowie odtwarzaj ukszta towane w XVI wieku na polskim folwarku archetypy zachowa pa szczy nianych ch opów i ich zarz dców. Brak odpowiedzialno ci i wewn trznej motywacji, oczekiwanie na szczegó owe instrukcje w pracy, czy te -po stronie kadry mened erskiej -dominacja emocjonalnych postaw
doi:10.14746/cis.2014.38.1 fatcat:5jycnfposrcn5bfcvuq4rrtyme