Bruno Debaenst, Een proces van bloed, zweet en tranen! Juridisering van arbeidsongevallen in de negentiende eeuw in België

Jo Deferme
2012 BMGN: Low Countries Historical Review  
| review 83 Bruno Debaenst, Een proces van bloed, zweet en tranen! Juridisering van arbeidsongevallen in de negentiende eeuw in België (Dissertatie Gent 2010, Iuris Scripta Historica 25; Brussel: Koninklijke Vlaamse Akademie van België voor Wetenschappen en Kunsten, 2011, 503 pp., ISBN 978 90 6569 083 8). 19 april 1883. Een tiental mijnwerkers is aan de slag in de mijnput van Saint-Désiré in Quaregnon. Bij de voorbereiding van een explosie, menen vader en zoon Michel mijngas op te merken in de
more » ... op te merken in de mijngang. Vader Michel waarschuwt porion Furet dat hij de explosieven niet tot ontploffing mag brengen. Maar Furet staat onder druk, het groepje kompels ligt immers al achter op hun werkschema. Furet maakt aanstalten om de explosieve werkzaamheden toch voort te zetten, waarop vader Michel zijn collega's aanmaant om het bevel van Furet te negeren. Insubordinatie. Uiteindelijk trekt vader Michel aan het kortste eind, en wordt de explosie toch uitgevoerd, met een enorme mijngasontploffing als gevolg. Van de negen aanwezige mijnwerkers kan alleen zoon Michel het ongeval navertellen. Lag een onhaalbare werkplanning aan de basis van de dood van Furet en zijn medewerkers? Had Furet zelf een inschattingsfout gemaakt? Volgens sommige andere mijnwerkers handelde Furet doorgaans als een voorzichtig man. Voor de mijningenieur die het onderzoek voerde, bleek het geen eenvoudige zaak om de precieze verantwoordelijkheden te achterhalen. Waarom, dat komen we te weten in het lijvige boek van Bruno Debaenst. Arbeidsongevallen vormden een groot probleem in het jonge, zich industrialiserende België. Op de eerste plaats voor de arbeiders die er het slachtoffer van werden. De Gentse historicus, jurist en criminoloog Bruno Debaenst besloot er zijn proefschrift aan te wijden. Daartoe dook hij in de archieven van werkrechtersraden, parketten, correctionele en burgerlijke rechtbanken van Brugge, Gent, Antwerpen, Mechelen en Bergen. Zijn onderzoek resulteerde in een doorwrochte studie die vele, uiteenlopende verdiensten heeft. De problematiek van de arbeidsongevallen in België was al enigszins bestudeerd vanuit sociaal en sociaalpolitiek oogpunt. Vanuit rechtshistorisch perspectief bleek dat echter veel minder het geval, en daarom koos de auteur voor die specifieke insteek. Concreet hanteert hij onder meer het perspectief van de 'juridisering' van de arbeidsongevallen. Die term impliceert dat juridische ordeningsmechanismen gaan primeren boven andere, zoals religieuze of sociale. Jurgen Habermas beschreef de
doi:10.18352/bmgn-lchr.8199 fatcat:ucxcs5o7ufehfko6lcv7rxdvk4