Ważki i Zagłada

Katarzyna Kuczyńska-Koschany
2017 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis | Studia Historicolitteraria  
Szukam -paleontologśladu w pokładach czasu, które są już bezludne. Odbił się w nich granat i zwapniały twarze 1 . ach ikar spadający nawet ważki się chwyta 2 . "Wieloryba trudno przeoczyć" 3 -napisał Czesław Miłosz o Jarosławie Iwaszkiewiczu. No, bywały jednak takie przypadki: pan Maluśkiewicz, na przykład, niejakiego Juliana Tuwima. Ten przeoczył wieloryba. Miłosz -sam za duży, sam wieloryb, pewnie nie pamiętał (nie czytał?) tego wiersza. Jerzy Ficowski nie był nigdy wielorybem. I już nigdy
more » ... bem. I już nigdy nie będzie. Wielu go przeoczyło, także Maluśkiewiczów. Kim jest? Jeśli miałabym kontynuować zainicjowaną tu metaforę zwierzęcą i wodną, to powiedziałabym, że delfinem. Delfinem, czyli ssakiem, którego język ma składnię. A także czułość, uśmiech i nawoływanie. Przypomnę tu końcowy fragment z Tryumfu Pana Kleksa Jana Brzechwy (bohaterowie wracają już z Alamakoty, narratorem jest Adaś Niezgódka, świeżo zaręczony z Rezedą Lewkonikówną): "Nie pamiętam już dokładnie, jak długo trwała nasza podróż, ale chyba ze dwa tygodnie. Przez ten czas niestrudzony Pan Kleks zdążył przeprowadzić wiele obserwacji i badań, z których powstało jego nowe dzieło o doskonaleniu umysłu ludzkiego za pomocą przeszczepiania mózgu delfinów" 4 . Myśl o doskonaleniu człowieka dzięki genom delfinim, zawarta w literaturze dziecięcej (pierwsze wydanie Tryumfu Pana Kleksa to rok 1965), to myśl odważna, prekursorska, intuicja wyprzedzająca 1 J. Ficowski, Pusta noc, [w:] Wiersze niektóre, Warszawa 1970, s. 182-184. Dalej jako WN, wraz z numerem strony [z tomu Po polsku, 1955]. W Kafkowskim opowiadaniu Różowy dom, czyli strażnicy pustyni z tomu Czekanie na sen psa (1970) czytamy zaś o "oględzinach mineraloga amatora". 2 Koda wiersza Nie dziw się z tomu Śmierć jednorożca, 1981 (LSW, 217). 3 Cz. Miłosz, Zaraz po wojnie. Korespondencja z pisarzami 1945-1950, Kraków 2007, s. 154. 4 J. Brzechwa, Pan Kleks. Akademia. Podróże. Tryumf, Poznań 2008, s. 356.
doi:10.24917/20811853.16.7 fatcat:kag7ep4tebc5bglq333yprdhza