Kondycja ludzka według Pierre'a Bayle'a

Honorata Jakuszko
2019 Studia z Historii Filozofii  
Kondycja ludzka według Pierre'a Bayle'a Pierre Bayle, inicjator oświecenia francuskiego, znany głównie jako autor słynnego Dictionnaire historique et critique (1696-1697), wydał anonimowo w 1682 roku w Rotterdamie Pensées diverses sur la comète, przełożone przez Johanna Christopha Gottscheda w 1741 roku pt. Verschiedene Gedanken über einen Kometen 1 . Było to pismo polemiczne, zawierające listy adresowane do doktora Sorbony, perypatetyka i katolika. Mimo różnicy poglądów Bayle (sympatyk
more » ... e (sympatyk kartezjanizmu i hugenot) wyrażał nadzieję na zrozumienie ze strony swojego adresata. Jak pisał, "zapewne znajdzie Pan w tym zakończeniu łatwy środek pojednania wglądu filozofii ze światłem sumienia" 2 . Wprawdzie jego stanowisko skłaniało się do sceptycyzmu, jednak należy zgodzić się z tezami Izydory Dąmbskiej, że nie był to sceptycyzm radykalny, tylko umiarkowany, nie był to też sceptycyzm całkowity, tylko częściowy, ponieważ nie dotyczył prawd wiary, które opierają się na pozaracjonalnej pewności 1 W niniejszym artykule opieram się wyłącznie na wspomnianym przekładzie. Zob. Pierre Bayle, Verschiedene einem Doktor der Sorbonne mitgeteilte Gedanken über den Kometen, der im Monat Dezember 1680 erschienen ist, przeł. Johann Christoph Gottsched (Leipzig: Verlag Philipp Reclam, 1975. Wszelkie cytaty z tekstu źródłowego podaję we własnym przekładzie. 2 Tamże, 539-540.
doi:10.12775/szhf.2019.005 fatcat:toi2da4kjbbzdj7u3dffauxlf4