Sosyal Bilimsel Bir Disiplin Olma Sürecinde İletişim Bilimleri ve Felsefe İlişkisi

Göksel Aymaz
2018 İnsan&İnsan Bilim Kültür Sanat ve Düşünce Dergisi  
Öz: Sosyal bilimler içinde kendini özgün bir disiplin olarak geliştirme yönünde ilerleyen iletişim bilimleri, felsefe ile henüz doğru bir ilişki kuramamıştır. Fakat bu sorun, sosyal bilimlerde "olgu"nun tanımlanmasına ilişkin epistemolojik güçlükten gelen genel bir sorundur. Sosyal bilimlerdeki "pozitivist", konvansiyonalist" ve "realist" epistemolojilere karşılık gelen "izleyici araştırmaları", "söylem analizi" ve "eleştirel yaklaşım" gelenekleri, iletişim araştırmalarının felsefeyle
more » ... elsefeyle ilişkisindeki farklı perspektifleri ifade eder. Makalemizde, kitle iletişim teorisinin bıraktığı mirasın, iletişim bilimcilere iletişim pratiği üzerine "karmaşık perspektifler" sunmakta olduğu ortaya konulmaktadır. Bu çeşitlilik içerisinde, kendini özgün bir disiplin olarak konumlandırma arzusundaki iletişim bilimlerinin onu felsefeyle yakın ilişkiye sokacak perspektifi benimsemek durumunda olduğu öne sürülmektedir. Bunun dayanağı olarak, sosyal bilimlerin kökensel olarak bir "sosyal olgu" bilimi değil, "sosyal oluş" bilimi olduğu gerçeğinden hareketle, olguların alanı olan iletişim biliminin ilkelerin alanı olan felsefe ile her zaman yakın ilişki içinde olması gerektiği söylenmektedir. Bu bağlamda, "realist" epistemoloji ve "eleştirel yaklaşım" önerilmektedir. Anahtar kelimeler: İletişim bilimleri, Felsefe, Sosyal bilimler, Olgu, Epistemoloji. Giriş İletişim araştırmalarının başlangıcı olarak kabul edilen, okuryazarlığın arttığı, günlük gazetelerin yaygınlaştığı on dokuzuncu yüzyılda, kitlesel medyanın, toplumun duygularını "akıldışı bir kalabalığın karakteristiklerini gösterdiği bir noktaya kadar körükleme yetisinin bir kanıtı" olmuş olan ünlü Dreyfus davası 1 , ahlâk ve siyaset felsefesinden bağımsız düşünülebilir mi? Veya, dijital teknolojinin görsel, işitsel, yazınsal bazı veri yapılarını ve pek çok unsuru "ağ ortamı" içerisinde bir araya getirerek ağ kullanıcılarını "sanal uzamın zamansız katmanında" birbirlerine erişimlerini sağlayarak iletişime sokan "hipermedya" 2 , varlık felsefesinin ilgi alanı dışında * Dr. Öğr. Üyesi, Marmara Üniversitesi, İletişim Fakültesi.
doi:10.29224/insanveinsan.425377 fatcat:qm74rj22nrghlfvchmdyacgqwe