TÜRKİSTAN HANLIKLARINA AİT BELGELERDE GEÇEN MESLEK VE UNVAN ADLARI

Naciye KARAHAN KÖK
2020 Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi  
Üslup İncelemesi başlıklı yüksek lisans tezinde yeralan soyurgal yarlık, yarlıg-ı Ǿâlîler ve tarhanlık yarlıklarıyla bitiklerden yararlanılmıştır. Söz konusu çalışmalardaki meslek adlarına geçmeden önce Türkistan hanlıkları diplomatikasındaki yarlık, tarhanlık yarlığı, soyurgal yarlık, hükm-i 'alî, emr-i 'âlî ve bitik gibi teknik terimler üzerinde durulup ardından bu belgelerdeki unvan ve meslekler uğraşı alanlarına göre bir sınıflandırmaya tabi tutulmuştur. Sınıflandırmaya tabi tutulan her
more » ... abi tutulan her unvan ve meslek adı aynı zamanda yapı ve köken bakımından da incelenerek ilgili ad hakkında topluca bir değerlendirmenin yapılması amaçlanmıştır. Yapı incelemelerindeöncelikle Türkçenin belli başlı etimolojik sözlüklerindeki veriler esasalınmıştır. Unvan ve meslek adlarıyla ilgili çok özel bir çalışma varsa ona da değinilmiştir. Morfolojik yapısı şüpheye yer bırakmayacak kadar açık olanlarda herhangi bir kaynağa atıf yapılmamıştır. Unvan ve meslek adlarınınsıralanmasında ise alfabetik sıralama yolu tercih edilmiştir. Çalışmanın sonunda Türkistan hanlıklarında hangi meslek ve unvanların kullanıldığı, bunların hangi tür gereksinimleri karşıladıkları, meslek ve unvanların Türkistan hanlıklarındaki halk üzerindeki etkisi ve yeriyle kuruluşunda hangi dil kurallarının gözetildiği sorularına cevap aranmaya çalışılmıştır. Abstract In this study, it was aimed to determine the traces and reflections of social andcultural life in 2 Naciye KARAHAN KÖK emphasized and then occupations and titles in these documents were subjected to a classification according to fields of occupation. Every occupation and title name subjected to the classification was also examined in terms of structure and origin and it was aimed to perform a whole assessment regarding relevant name. Structure examinations were primarily based on the data in certain Turkish etymological dictionaries. Present specific studies on occupation and title names were also mentioned. No attribution was made to any reference in studies whose morphological structure was explicit enough not to leave any doubt. The arrangement of occupation and title names was performed in alphabetical order. At the end of the study, it was endeavored to seek an answer to the questions; Which occupation and title names were used in the Turkistan khanates? What kind of needs did they meet? What were the effects and role of occupations and titles on people of the Turkistan khanates? Which language rules were pursued in the establishment of the khanates?
doi:10.46400/uygur.728108 fatcat:uqwx64yigrarrjr67kcjybiwa4