"GELENEKSEL" MAHALLEDEN "YENİ" MAHALLEYE NEOLİBERAL DÖNÜŞÜMÜN RİSK ALGISINA ETKİSİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

ESRA BANU SİPAHİ
2016 Journal of International Social Research  
Öz Günümüzün neo-liberal dönüşüm sürecinin yereldeki etkileri belirgin bir biçimde mahallede görülmektedir. "Güvenli" geleneksel mahalle, yerini "güvenlikli" siteye terk etmektedir. Kimi zaman da mahalle kentsel çöküntü alanı haline gelmekte, kent sakinlerinin gitmeye çekindikleri "tekinsiz" bir yere dönüşmektedir. Mahallenin tanıklık ettiği bu dönüşüme eşlik eden kentsel ayrışma ve suç korkusu, kentlileri birbirinden şüphe duyan, kimi zaman görmezden gelen, nihayet ötekileştiren bireyler
more » ... iren bireyler haline getirmektedir. Bu gerçeklikten yola çıkan çalışma, neo-liberalizmin kent sakinleri üzerindeki etkilerine odaklanmaktadır. Bu bağlamda çalışma, Türkiye'de "neo-liberalizmin kenti" olarak ifade edilen bu yeni kentleşme sürecinin, bireylerin konut ve yaşam tarzı tercihini nasıl biçimlendirdiğine ve geleneksel mahallenin evriminin kent sakinlerinin yaşam çevrelerine (mahallelerine) ilişkin risk algılarını nasıl etkilediğine yönelik olarak Türkiye'de gerçekleştirilen bir alan araştırmasına dayanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Mahalle, Kent Güvenliği, Risk Algısı, Neo-liberal dönüşüm, Suç Korkusu. Abstract Today, the most significant impacts of neo-liberalism at the local level can be seen in the neighborhood. The "safe" traditional neighborhood is leaving its place to "gated communities". Or sometimes neighborhoods turn into urban decay areas or scary places to which the city dwellers avoid to go. Urban segregation and fear of crime accompany this transformation and all these factors also transform the urban dwellers into individuals who are suspicious of each other and eventually 'othering' begins. Starting from this point, this study focuses on neo-liberalism's impacts on city dwellers. Within this context, this study is based on a field research in Turkey, searching the impact of the new urbanization process which is named as the 'city of neo-liberalism'. This study evaluates how this process form housing and lifestyle choices and what are its impacts on the risk perception of the dwellers regarding the transformation of the traditional neighborhood. Giriş Neo-liberal politikalar, ekonomiden siyasete, kentten topluma kadar pek çok alanda değişimi ve dönüşümü beraberinde getirmiştir. Bu dönüşümün en belirgin etkileri kentsel alanda görülmektedir. Bu süreçte kent, bir yandan pek çok yeni mekânsal örgütlenmeye ve yaşam biçimine tanıklık ederken, diğer yandan da daha önce hiç olmadığı kadar ciddi bir eşitsizliğe sahne olmaktadır. Söz konusu eşitsizliklerin yarattığı korku ve bu korkunun gerek mekânsal, gerek toplumsal anlamda meydana getirdiği bölünme ve ayrışmalar, kentsel aidiyet, yardımlaşma ve bütünleşme duygusunun yitirilmesine ve kentsel kamusal mekânların önemini kaybetmesine ya da giderek işlevsiz hale gelmelerine neden olmaktadır. Bu süreçten özellikle yaşam alanları fazlasıyla nasibini almakta, yeni bir kentsel gelişme biçimi olarak gündeme gelen güvenlikli siteler, kentlerde hızla yaygınlaşmaktadır. Öte yandan, geleneksel mahalle de dönüşmektedir. Sosyal dayanışma ağlarının ve denetim mekanizmalarının yaygın olduğu, yüksek düzeyde bütünleşmenin yaşandığı geleneksel mahalleler, yerlerini büyük konut ya da kentsel dönüşüm projelerine terk etmekte ya da kentsel çöküntü alanları haline gelerek, kimi zaman da "suç merkezi olma" gibi olumsuz işlevleri üstlenir hale gelmektedirler. Mahallenin tanıklık ettiği bu dönüşüme eşlik eden suç korkusunun birbirinden yalıttığı kentliler, farklılıklarıyla birbirini besleyerek zenginleştiren sakinler olmaktan çok, birbirinden şüphe duyan, hatta korkan, kimi zaman görmezden gelen, nihayet ötekileştiren bireyler haline gelmektedirler. Bu gerçeklikten yola çıkan çalışma, neo-liberal dönüşümün ilgili yazında üzerinde az durulan bir yönüne, kent sakinleri üzerindeki etkilerine odaklanmaktadır. Bu bağlamda çalışma, Türkiye'de "neoliberalizmin kenti" olarak ifade edilen bu yeni kentleşme sürecinin, bireylerin konut ve yaşam tarzı tercihini nasıl biçimlendirdiğine, neden olduğu adaletsizliklerin ve ortaya çıka(rıla)n "suç korkusunun" ve geleneksel * Bu çalışma, Necmettin Erbakan Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü 141221005 no'lu proje kapsamında desteklenmiştir.
doi:10.17719/jisr.20164520662 fatcat:f7fkf6c3crakfoodd32m42qo5a