GÖK-TÜRK DEVLETİ DİPLOMASİSİ (552-630)

Çiğdem Şahin
2018 Dergi Karadeniz  
ДИПЛОМАТИЯ ГОКТЮРКСКОГО ГОСУДАРСТВА (552-630гг.) Çiğdem ŞAHİN  ÖZ Gök-Türk Devleti (Türk Devleti) hakkındaki tarihsel çalışmalar yoğunlaştıkça, bu model devleti farklı yönlerden inceleyen çalışmaların yapılması da mümkün hale gelmektedir. Bu devletin siyasal yapısı ve diğer siyasal varlıklarla ilişkileri her ne kadar çeşitli tarih araştırmalarında ele alınıyor olsa da, bu çalışmalar ışığında özellikle diplomatik yapısı ve işleyişi hakkında detaylı analizlerin yapılması ihtiyacı da
more » ... acı da bulunmaktadır. Bu makalede, Gök-Türk Devleti'nin ilk dönemini ve ikiye ayrılma sürecini (Doğu Gök-Türk Devleti ve Batı Gök-Türk Devleti) kapsayan 552-630 yılları arasındaki genel dış ilişkiler bürokrasisinin, diplomasi yapısının ve elçilik örnekleri üzerinden geçici elçilik işleyişinin önemli özelliklerinin, mevcut çalışmalar ışığında değerlendirilmesi ve ortaya konması amaçlanmaktadır. Öncelikle Gök-Türk devleti hakkında kısa bilgi verilmekte, dış ilişkiler ve diplomasi bürokrasisi hakkında tespitler ortaya konmakta, ardından tespit edilmiş dış ilişkileri genel olarak değerlendirilmektedir. Asıl olarak ise Çin devletleri ve Bizans başta olmak üzere, diplomatik ilişki kurduğu devletlerle geçici elçilik anlatımları üzerinden Gök-Türk Devleti tarafından nasıl bir diplomasi yürütüldüğü, elçilerin hangi diplomatik işlevleri yerine getirdiği, Gök-Türklerin diplomatik usulleri ve teknikleri ne kadar takip ettiği ve nasıl uyguladığı (elçi seçimi, elçi dokunulmazlığı, önde gelme-protokol uygulamaları, diplomatik dil) ortaya konmaktadır. Tüm bu değerlendirmeler ve mevcut bilgiler ışığında, Gök-Türklerin dış ilişkiler ve diplomasi kapsamında henüz detayları kesinleşmemiş olmakla birlikte, bir ölçüde bürokratik bir işleyiş düzeni oluşturdukları, ilişkide bulundukları devletlerin uygulamalarına karşılık bir diplomatik yapı sürdürdüklerini ve geçici elçilik usullerini karşılıklılık esasında uyguladıkları sonucuna varılmaktadır. ABSTRACT As the historical studies about the Gok-Turk State (Turk State) become more intense, it is also possible to carry out studies that examine this state model from different directions. Although the political structure of this state and its the relations with the other political entities are examined in various historical researches, there is a need for detailed analysis especially about its diplomatic structure and functioning. This study aims to examine the general foreign relations bureaucracy, diplomatic structure and ad hoc envoys of the Gok-Turk State in the first and separation periods (Eastern Gok-Turk State and Western Gok-Turk State) between 552 and 630. After a brief information about the Gok-Turk state and specifying its external relations and diplomatic bureaucracy, the State's external relations are evaluated in general. Mainly, how diplomacy was carried out by the Gok-Turk State, how diplomatic functions were carried out by ad hoc envoys and to what extent the Gok-Turks pursued diplomatic methods and techniques (such as envoy selection, immunities of envoy, diplomatic protocol, diplomatic language) are revealed through the ad hoc envoy instances with other states, especially the Chinese states and Byzantium. It is concluded that the Gok-Turks have a certain degree of diplomatic bureaucratic functioning with no definite details within the scope of foreign relations and diplomacy, that they have maintained a diplomatic structure in response to the practices of their respective states and applied ad hoc envoy mission procedures on the basis of reciprocity.
doi:10.17498/kdeniz.429909 fatcat:ljgy5uddfvgsri36ksnujvfpli