From the horizontal to the vertical genealogical image of the Nemanjić dynasty

Dragan Vojvodic
2007 Zbornik Radova Vizantološkog Instituta  
DRAGAN VOJVODI] (Beograd) OD HORIZONTALNE KA VERTIKALNOJ GENEALO[KOJ SLICI NEMAWI]A Rasprava je posve}ena presudnim tipolo{kim promenama u razvoju rodoslovne predstave dinastije Nemawi}a. Razmotreni su elementi kontinuiteta i diskontinuiteta u okviru te metamorfoze. Zakqu~eno je da je re~o prili~no postepenom i dugotrajnom procesu, potpuno uskla|enom s evolutivnim okvirima srpske sredwovekovne sredine, podvrgnute sna'nim kulturnim uticajima iz Vizantije. Negde krajem druge ili po~etkom tre}e
more » ... i po~etkom tre}e deceniji XIV veka oehorizontalna genealo{ka slikaOE srpskih vladara (crt. 1) po~iwe da ustupa mesto novoj rodoslovnoj predstavi. Najstarija sa~uvana Loza Nemawi}a s vertikalnim kompozicionim ustrojstvom naslikana je u narteksu Gra~anice (crt. 3). 1 Slede je one u pripratama Pe}ke patrijar{ije, De~ana i Matei~a, odnosno sa isto~nog zida zapadne ulazne kule u Studenicu (crt. 4-5, sl. 1-3). 2 Na pojavu novog tipa predstave srpske dinasti~ke genealogije moglo je uticati nekoliko~inilaca. Smewivawe generacija i granawe Nemawinog potomstva uzrokovalo je u crkvama s kraja XIII i po~etka XIV veka prekomerno uve}avawe broja dinasti~kih portreta. @eqa da budu predstavqeni svi vladarevi prethodnici i naslednici, kako bi se ostvarila {to potpunija dinasti~ka slika, dovodila je do znatnih programskih poreme}aja i u hramovima veli~ine Ariqa. 3 U mawim gra|evinama, poput paraklisa kraqa Dragutina u \ur|evim stupovima, posledice su bile jo{ izrazitije. 4^a k je i u veoma prostranim crkvama, kakva je Bogorodica Qevi{ka (sl. 2a-b), predstava vladaju}e dinastije mogla da ispuni gotovo ce-
doi:10.2298/zrvi0744295v fatcat:vn5spjw7ybdozosu5w5g2zcrme