Τα ειδικά υβριδικά διεθνή ποινικά δικαστήρια [article]

Αχιλλέας Μπαλάτσος, Democritus University Of Thrace
2021
Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Η εκδίκαση εγκλημάτων του διεθνούς δικαίου ενώπιον διεθνών δικαστηρίων κατά την σύγχρονη εποχή. i) Η Μεταπολεμική Περίοδος: Τα Δικαστήρια της Νυρεμβέργης και του Τόκυο. Το σύγχρονο διεθνές ποινικό δίκαιο έχει τις ρίζες του στην περίοδο μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, με τη δημιουργία του Διεθνούς Στρατιωτικού Δικαστηρίου (ΔΣΔ) για τη δίωξη και την τιμωρία των μεγάλων εγκληματιών πολέμου. Το ΔΣΔ ιδρύθηκε σε μία Σύνοδο που ακολούθησε την ολοκλήρωση του πολέμου στην Ευρώπη, κατόπιν
more » ... υμφωνίας μεταξύ των τεσσάρων συμμαχικών δυνάμεων, των Η.Π.Α., της Σοβιετικής Ένωσης, της Μεγάλης Βρετανίας και της Γαλλίας. Η Συμφωνία της Νυρεμβέργης, προέβλεπε τη δημιουργία ενός διεθνούς στρατιωτικού δικαστηρίου για τη δίκη "των εγκληματιών πολέμου των οποίων τα αδικήματα δεν είχαν καμία ιδιαίτερη γεωγραφική θέση 1 ». Το ΔΣΔ πραγματοποίησε την πρώτη του δημόσια συνεδρίαση στη Νυρεμβέργη της Γερμανίας στις 18 Οκτωβρίου 1945 και εξέδωσε την απόφασή του τον Οκτώβριο του 1946, βρίσκοντας 19 κατηγορουμένους ως ενόχους για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ειρήνης. Επιπλέον, οι τέσσερις κατοχικές δυνάμεις δημιούργησαν δικαστήρια στις δικές τους ζώνες δράσης στη Γερμανία για να δικαστούν άτομα που δεν ενέπιπταν στην κατηγορία των «μεγάλων εγκληματιών πολέμου». Οι Συμμαχικές Δυνάμεις δημιούργησαν επίσης ένα ξεχωριστό δικαστήριο για να δικάσει και να τιμωρήσει τους «μεγάλους εγκληματίες πολέμου» που κατηγορούνταν για εγκλήματα που διαπράχθηκαν στις εκστρατείες στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, το Διεθνές Στρατιωτικό Δικαστήριο για την Άπω Ανατολή (Δικαστήριο του Τόκυο). Το Δικαστήριο του Τόκιο δημιουργήθηκε στα πρότυπα του ΔΣΔ, αλλά οι δικαστές του επελέγησαν από ένα ευρύτερο φάσμα κρατών, συμπεριλαμβανομένων των νέων ανεξάρτητων κρατών της Ινδίας και των Φιλιππίνων. Άρχισε την λειτουργία του στις 3 Μαΐου 1946 και αφού διεξήχθησαν δίκες για διάστημα δύο ετών και έξι μηνών, εξέδωσε την τελική απόφασή του τον Νοέμβριο του 1948, με την οποία καταδικάστηκαν 25 άτομα για την κατηγορία της τέλεσης εγκλημάτων κατά της ειρήνης και εγκλημάτων πολέμου. Οι «λιγότερο» εγκληματίες δικάσθηκαν από στρατιωτικά δικαστήρια στο έδαφος των νικηφόρων κρατών 2 . Τόσο το ΔΣΔ όσο και το Δικαστήριο του Τόκυο έχουν επικριθεί ότι επέβαλαν «την δικαιοσύνη των νικητών» στα ηττηθέντα κράτη. Τα δικαστήρια αυτά δεν ήταν πραγματικά ανεξάρτητα, καθώς οι δικαστές και οι εισαγγελείς είχαν διοριστεί από τις νικήτριες συμμαχικές δυνάμεις. Επιπλέον, οι καταγγελθείσες παραβάσεις που φέρονται ότι διεπράχθησαν από τα συμμαχικά στρατεύματα δεν εξετάσθηκαν, με πιο σημαντική (παράβαση) τον βομβαρδισμό της Ιαπωνίας το 1945. Εκφράσθηκαν επίσης ανησυχίες ότι οι ουσιαστικοί νόμοι που εφάρμοσαν τα δικαστήρια αυτά παραβίαζαν το διεθνές δίκαιο, ιδίως την αρχή nullum crimen sine lege, καθώς και την απαγόρευση της αναδρομικής ισχύος των ποινικών νόμων. Ωστόσο, τα δικαστήρια αυτά ήταν σημαντικά από την άποψη ότι αντιπροσώπευαν την πρώτη συγκυρία κατά την οποία εγκαθιδρύθηκαν διεθνείς θεσμοί για την τιμωρία των εγκλημάτων πολέμου. Οι συστατικές τους πράξεις υποστήριξαν σαφώς την αρχή της ατομικής ποινικής ευθύνης για εγκλήματα όπως τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα κατά της ειρήνης και, μαζί με την αναδυόμενη νομολογία, συνέβαλαν σε ένα σώμα ουσιαστικών και δικονομικών κανόνων του διεθνούς ποινικού δικαίου. Τα δικαστήρια αυτά βοήθησαν επίσης στην προώθηση της 15 Ντίκινσον, Η υπόσχεση των υβριδικών δικαστηρίων (2003, σελ.295).
doi:10.26257/heal.duth.11509 fatcat:zyavkmv6nja37eueub53x5a3sq