Tao-Klarceti Bölgesi Hristiyan Dini Mimarisi Plastik Bezemelerinde Orans Duruş Geleneği

Tahsin Korkut
2019 Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi  
Öz Artvin ve Erzurum merkezli tarihi Tao-Klarceti bölgesi, 8. yy. dan 14.yy. a kadar Gürcü Bagratlı (Bagrationi) Krallığı'nın yönetim merkezi olmuştur. Bölgede 4. yy. dan itibaren yayılmaya başlayan Hristiyanlıkla beraber halk, pagan inançları terk edip bu yeni dini kabullenmeye başlamıştır. 7-8. yy. den itibaren bölge dini mimarisi, Hristiyanlık temelinde manastırlar ve kiliseler olarak şekillenmeye başlamıştır. Tamara döneminde (12.yy. sonu-13. yy. başları) krallık her anlamda altın çağını
more » ... amış; bölgedeki bu dini mimari yapılara yenileri eklenmiş ve onarım gerektiren yapılarda restore edilmiştir. Bagratlılar, Hristiyan gelenekleri konusunda, sınır komşuları olan ve dönemin güçlü devletlerinden Doğu Roma'dan (Bizans) beslenmişlerdir. Hıristiyan sanatında ikonografik anlamı olan Orans Duruş gibi birçok gelenek, Tao-Klarceti mimarisinde de anlam bulmuştur. Dönemin güçlü sanatsal ifadesini yansıtan ender manastır kiliselerinden biri olan Öşki Manastır Kilisesi'nde, Orans Duruşlu birçok sahne tespit edilmiştir. Başta melek figürleri olmak üzere, aziz ve azizeler ile kral tasvirlerinin orans duruş pozisyonunda sahnelendiği görülmektedir. Bu çalışmada, Tao-Klarceti Bölgesi taş bezemelerinde karşımıza çıkan söz konusu bu orans duruş tasvirleri incelenmeye çalışılmıştır. Anahtar kelimeler: Manastır Kilisesi, Kilise, Manastır, Bitkisel Bezeme, Hristiyan Mimarisi, Taş Süsleme, Orans. Abstract The historical Tao-Klarceti region centered between Artvin and Erzurum was the administrative centre of the Georgian Bagratian Kingdom from the 8th century until the 14th century. With the beginning of the spread of Christianity in the region since the 4th century, the people abandoned pagan beliefs and started to accept this new religion. From the 7th and 8th century onwards, the religious architecture of the region began to take shape of monasteries and churches on the basis of Christianity. During the Tamara period (late 12th and early 13th centuries), the kingdom experienced its golden age in every sense; new religious buildings were constructed in the region and those in need were restored. Bagratis, as to Christian traditions, were fed from Eastern Rome (Byzantine), the neighbour, one of the strongest powers of the period. Such many traditions as Orans Position having an iconographic meaning in Christian art, also found meaning in Tao-Klarceti architecture. There are many scenes with Orans Position in the Oski Monastery Church, one of the rare monastic churches that reflect the strong artistic expression of the period. The depictions of the saints and the kings, especially the angel figures, are staged in the orans position. The aim of this study is to analyze the depictions of the orans position in the stone decorations in Tao-Klarceti region.
doi:10.32547/ataunigsed.536972 fatcat:xmjc2xves5g4npw4whmih74w2a