Tax competition: A general review

Bozidar Raicevic, Jelena Nenadic
2004 Ekonomski Anali  
APSTRAKT: Poreska konkurencija sve vi{e zaokuplja pa'nju ne samo stru~ne javnosti. Iako se te{ko mo'e precizno definisati, grosso modo, ona zapravo predstavlja takmi~enje me|u dr'avama (jurisdikcijama) u privlaenju kapitala (investitora) poreskim instrumentima, posebno poreskim podsticajima. Prvi registrovani slu~ajevi poreske konkurencije se pojavljuju u 12 veku (privla~enje tka~a vune u podru~ja severne Italije -Pijemont) da bi danas poreska konkurencija imala neslu}ene i vrlo dinami~ne
more » ... rlo dinami~ne pojavne oblike, bilo teritorijalne bilo sektorske. No, poresku konkurenciju prate kako pozitivni tako i veoma izra'eni negativni efekti. Me|u pozitivne efekte valja navesti (1) kontrolu mo}i, (2) inovacije i (3) podsticaje. No, negativni efekti oli~eni u "nefer poreskoj konkurenciji" provociraju u me|unarodnoj trgovini ~itav niz ne'eljenih i zna~ajnih distorzija. U pozadini svega stoje, zahtevi i 'elje poreskih obveznika (kompanija posebno) da minimiziraju odnosno izbegnu svoje poreske obaveze, sa jedne strane, odnosno te'nje i potrebe mnogih dr'ava da svojim poreskim podsticajima privuku {to vi{e kapitala, sa druge strane. Posledice su (u slu~aju ne saradnje me|u dr'avama) zbog delovanja tzv. efekta prelivanja brojne i ogledaju se u me-|unarodnoj evaziji poreza, distorziji finan-* Ekonomski fakultet, Beogradu, profesor ** Fakultet za menad'ment Univerziteta Bra}a Kari}, Beograd, asistent^L ANCI/ARTICLES UVODNA RAZMATRANJA Poreska konkurencija kao fenomen, odnosno proces, sve vi{e zaokuplja panju stru~ne javnosti. Grosso modo, radi se o postupku odobravanja razli~itih poreskih podsticaja (pre svega, u sistemu poreza na dobit pravnih lica) radi privlaenja investitora na 'eljenu teritoriju. Istra'ivanje veze, koja postoji izme|u priliva investicija i oblikovanja poreskog sistema, konkretnije sistema poreza na dobit pravnih lica, otvara pitanje (ne)efikasnosti upotrebe poreskih podsticaja u cilju privla~enju investitora. U tom smislu, ~ini nam se opravdanim da ispitamo {ta zapravo predstavlja poreska konkurencija, te koji su njeni pozitivni i negativni efekti na globalna, ali i nacionalna poreska kretanja. Sve prethodno, naro~ito dobija na zna~aju imaju}i u vidu nezanemarljive potrebe Srbije za investicijama, te njenog uklju~ivanja u poresku konkurenciju sa zemljama iz okru'enja. POJAM PORESKE KONKURENCIJE Poresku konkurenciju mo'emo definisati 1 kao jedan aspekt konkurencije me|u jurisdikcijama u okviru koga se dr'ave me|usobno takmi~e u nastojanjima da privuku kapital preferencijalnim poreskim pravilima 2 . Grosso modo, vrste kapitala koje dr'ave poreskim podsticajima te'e privu}i su 3 : Ekonomski anali br 162, jul 2004. -septembar 2004. 46 Bo'idar Rai~evi}, Jelena Nenadi} from aspirations and the need of many countries to attract as much capital as possible through tax incentives, on the other. The consequences (in case of non-cooperation between countries) that arise due to the spill-over effect are numerous and are mani-fested in international tax evasion, distorsions of financial and actual investment flows, undermining integrity and fairness of tax structures, transferring the tax burden to less mobile tax bases (labour, assets, consumtion...), etc.
doi:10.2298/eka0462045r fatcat:yreyaigiuzejdfpinni2xrploq