Het eindigheidsdenken van Willy Coolsaet

Hans Clement
2007 De Uil van Minerva  
Inleiding: eindigheid versus oneindigheid Martin Heidegger schrijft dat iedere denker in wezen slechts één gedachte denkt. 1 Welnu, de West-Vlaamse filosoof Willy Coolsaet denkt de eindigheid. Dit eindigheidsdenken verdedigt hij heel expliciet in één van zijn laatste studies, getiteld Op de vlucht voor de eindigheid. De ziekte van de moderniteit. 2 Misschien kan men dit magnum opus als zijn hoofdwerk beschouwen. Het is hoe dan ook een feit dat het deel uitmaakt van een door hem inmiddels
more » ... em inmiddels voortgebracht oeuvre, waarin hij zijn grondgedachte -de eindigheid -telkens in een nieuwe context laat terugkeren. Deze grondgedachte staat in dit artikel centraal. Ze blijkt in veel opzichten bijzonder uitdagend te zijn. Daarnaast vierde Coolsaet vorig jaar zijn zeventigste verjaardag -reden temeer om hem extra aandacht te schenken. In de lange wijsgerige en theologische traditie bracht men het eindigheidsdenken niet zelden in verband met één of andere vorm van denken over oneindigheid. De eindigheid -het eindige zijn -vatte men daarbij op als een zijn dat, gezien de dreigende aanwezigheid van het niets, nooit geheel op zichzelf kan bestaan, maar altijd is gefundeerd in een oneindige vorm van zijn. Deze oneindige, hogere vorm van zijn kreeg dan onder meer omschrijvingen als God, het goddelijke, Ideeën of Vormen, Eerste Onbewogen Beweger, Schepper, Vader, Verlosser, summum ens, ens pefectissimum, deus absconditus, deus revelatus, transcendentie, substantie, absolute Geest, het Absolute, het Zijn, en tenslotte ook de of het Oneindige. Men vond het dus geen probleem om de ontologie, dat wil zeggen het denken over het waarneembare zijn, in verband te brengen met de metafysica als het denken over het onwaarneembare zijn. Sinds Kants kritiek echter is dat verband niet langer vanzelfsprekend, ofschoon het ook na hem nog blijft bestaan. Zeker binnen de christelijke theologie, afgezien van bepaalde 'geestelijken' die menen dat men kan geloven in een God die niet bestaat, verdedigen velen nog steeds het verband of verbond tussen (eindige) mens en (oneindige) God. Een filosoof als Willy Coolsaet neemt de eindigheid tot wijsgerig uitgangspunt. Op grond daarvan verwerpt hij consequent alle vormen van oneindigheid. Het opmerkelijke van die benadering is dat hij niet alleen de metafysisch gedachte oneindigheid, waarvan boven sprake is, afwijst, maar tevens allerlei andere vormen van oneindigheid die zich in de loop der geschiedenis in onze cultuur hebben gemanifesteerd. De enorme verdienste van 15
doi:10.21825/uvm.v22i2-3.1719 fatcat:e3hml3potvgwto6hg4v5evzijm