Apokryf w literaturze dawnej i współczesnej – próba zestawienia

Marta Irzyk
2014 Tekstura Rocznik Filologiczno-Kulturoznawczy  
apokryf w literatUrze dawnej i wSpółczeSnej -pRóba zestawienia Nadzieje narodu żydowskiego w ciągu ostatnich stuleci przed Chrystusem i dążenia w kierunkach religijnych istniejące wewnątrz kształtującego się chrześcijaństwa uformowały ważny gatunek oscylujący wokół Biblii -apokryf. We wczesnych latach istnienia omawianego typu tekstów termin apokryf odnosił się do ksiąg gnostyków, dopiero później nazwą tą objęto wszystkie pisma niewchodzące w skład kanonu ksiąg świętych. Potwierdzenie tej tezy
more » ... ierdzenie tej tezy znajduje się w definicji Kazimierza Bukowskiego: "można uznawać je [apokryfy -przyp. M.I.] za utwory podobne do ksiąg kanonicznych, lecz nienależące do kanonu Pisma Świętego" 1 . Według Marka Starowieyskiego w nauce apokryfami nazywa się "całe morze utworów powstałych od i do XIX w. w najprzeróżniejszych środowiskach kulturalnych, w niemalże wszystkich językach, którymi mówili chrześcijanie" 2 . Z kolei w kościele protestanckim omawiane pisma określa się mianem literatury pseudoepigraficznej, a termin apokryf łączy się z księgami wtórnokanonicznymi. Dokonanie podziału apokryfów, podobnie jak ich zdefiniowanie, jest zadaniem niezwykle trudnym ze względu na długotrwały i skomplikowany tok historycznych modyfikacji. jednak pierwsze kryterium stanowi bez wątpienia przynależność testamentowa -wyróżniamy apokryfy Starego i Nowego Testamentu. Z powyższym podziałem związany jest temat przekazu -dotyczący na przykład wygnania pierwszych ludzi z raju (Księga Genesis) lub scen z życia Świętej Rodziny (Ewangelie). Powszechnie stosowana jest kla-1 K. Bukowski, Biblia a literatura polska, Warszawa 1984, s. 8-9. 2 Zob. M. Adamczyk, W.R. Rzepka, W. Wydra, Cały świat nie pomieściłby ksiąg. Staropolskie opowieści i przekazy apokryficzne, Warszawa 2008, s. 5-10.
doi:10.12775/tek.2013.007 fatcat:q4i3u4mifraelavfjjkecxknny