Sağlık çalışanlarının probiyotik, prebiyotik ve sinbiyotikler hakkındaki bilgi düzeyinin ve tüketim durumlarının belirlenmesi

Beril KÖSE, Aylin AYDIN, MERVE ÖZDEMİR, ESEN YEŞİL
2019 Akademik Gastroenteroloji Dergisi  
tüketimi biyoyararlanımının arttırılması laktoz intoleransının semptomlarının azaltılmasında da etkilidir (9). Gibson ve arkadaşları (10) prebiyotikleri 'Bir prebiyotik konaktaki mikroorganizmalar tarafından seçici olarak kullanılan ve kanıtlanmış sağlık yararı sağlayan bir maddedir.' olarak tanımlamıştır. Prebiyotikler seçici olarak fermente olabilen, gastrointestinal mikroorganizmaların kompozisyon ve/veya aktivitesini etkileyerek bireyin iyi olma hali ve sağlığı üzerinde olumlu etkileri olan
more » ... besin bileşenleridir (11). GİRİŞ "Pro" ve "biota" olmak üzere iki kısımdan oluşan probiyotik terimi yeterli miktarda verildiğinde konakçı sağlığına yarar sağlayan canlı mikroorganizmalar olarak tanımlanır (1,2). Probiyotikler; patojen ve toksijenik olmama, insan kaynaklı olma, bağırsak hücre epiteline tutunabilme, antimikrobiyal özellikte salgı yapabilme, mide asidi ve safraya dirençli olma ve konakçının sağlığına olumlu katkı yapabilme gibi özelliklere sahip olarak insan sağlığı üzerinde gastrointestinal mikrobiyotayı iyileştirerek, intestinal duyarlılığı ve motilitesini etkileyerek ve lümen pH'ını düşürerek konstipasyonu önleyebilmektedirler (3-8). Probiyotik Giriş ve Amaç: Bu çalışmada, sağlık çalışanlarının probiyotik, prebiyotik ve sinbiyotikler hakındaki bilgi düzeylerini ve tüketim durumlarını saptamak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmanın örneklemi, 2018 yılı Ocak-Mart aylarında sağlık çalışanı olan ve olmayan, 18 yaş üzeri ve en az ortaöğretim mezunu toplam 260 bireyden (130 sağlık çalışanı grubu, 130 kontrol grubu) oluşmaktadır. Verilenin toplanmasında demografik özelliklerin elde edilmesi ve probiyotik, prebiyotik, sinbiyotik hakkındaki bilgi düzeyleri ve tüketim durumlarını saptayabilmek için çoktan seçmeli ve açık uçlu soruları içeren bir anket formu uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcılardan sağlık çalışanı olan ve olmayan bireylerin yaş ortalamaları sırasıyla 34.1±7.70 ve 32.2±10.57 yıl; beden kitle indeksi ortalamaları ise 24.1±3.70 ve 24.1±4.50 kg/m2'dir. Probiyotik besin tüketen bireylerden bağışıklık sistemini güçlendirdiğini düşünenlerin %55.9'u sağlık çalışanı, %44.1'i ise sağlık çalışanı olmayan bireylerdir (p<0.05). Probiyotik besinleri, eğitim ve konferanslardan öğrenenlerin %69.6'sı sağlık çalışanı iken %30.4'ü sağlık çalışanı olmayan bireylerdir (p<0.01). Sağlık çalışanları ve sağlık çalışanı olmayan bireylerin probiyotik ve prebiyotik besin tüketimleri incelendiğinde iki grup arasında yoğurt, ayran, şalgam, turşu, muz, soğan, sarımsak ve kuru baklagil tüketimi arasında istatiksel açıdan önemli farklar bulunmuştur (p<0.05). Probiyotik, prebiyotik ve sinbiyotiklerle ilgili çoktan seçmeli soruların cevaplarına göre; sağlık çalışanlarının bilgi düzeyi ortalaması 11.9±5.64 iken sağlık çalışanı olmayan bireylerin bilgi düzeyi ortalaması 12.6±6.55 puandır (p>0.05). Sonuç: Probiyotik, prebiyotik ve sinbiyotikler konusunda sağlık çalışanı olan bireyler, kontrol grubuna göre daha düşük bilgi düzeyine sahiptir.
doi:10.17941/agd.619171 fatcat:frczy7a42nh6tbje5kpd3fhthu